مهرنگار یزد

ملک یزدان

mehrnegar2007 — Fri, 13 Jun 2008 03:02:18 GMT

ملک یزدان

استا یزد در مرکز ایران در قلمرو سلسله کوههای مرکزی ایران بین عرض های جغرافیایی 29 درجه و 48 دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 52 درجه و 45 دقیقه تا 65 درجه و 30 دقیقه شرقی نصف النهار مبدا قرار گرفته است. استان یزد از شمال و غرب به استان اصفهان از شمال شرقی به استان خراسان و از جنوب غربی به استان فارس و از جنوب شرقی به استان کرمان محدود می شود. استان یزد در حدود 72156 کیلومتر مربع وسعت داشته و تقریبا 37/4 درصد از وسعت استان از وسعت کل ایران را در بر می گیرد.

آب و هوای استان یزد به علت قرار داشتن بروی کمربند خشک جهانی دارای زمستانهای سرد و نسبتا مرطوب و تابستانهای گرم و طولانی و خشک است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375، جمعیت استان 750769 نفر بوده که از این تعداد 15/75 درصد جمعیت شهری و 85/24 در صد جمعیت روستایی را تشکیل داده اند.

یزد به معنی پاک و مقدس است و شهر یزد نیز به مفهوم شهر خدا و سرزمین مقدس است. به لحاظ شرایط اقلیمی استان یزد وضعیت کشاورزی در این استان مطلوب نیست و امکان بهره برداری از آب های سطحی در کشاورزی بسیار کم است. شرایط خاص مناطق حاشیه کویر نظیر میزان اندک باران، حرکت ماسه های روان، پدیده کویرزایی مراتع فقیر کمبود منابع تامین آب موجب شده تا 28 درصد وسعت استان یزد فاقد بهره دهی اقتصادی باشد.

مهمترین مناطق کشاورزی استان دشتهای یزد، اردکان، بهادران، بهاباد، هرات، مروت، چاهک و ابرکوه است. محصولات کشاورزی استان یزد شامل انار، پسته، بادام، غلات، آفتابگردان، انگور، پنبه، جغندر قند و کنجد است.

استان یزد به لحاظ زمین شناختی دارای ذخایر بسیار عظیم معدنی است. معادن مهم این استان مانند اهن جغارت، مرمر بورق، ماسه سنگ متکسانه، سرب کوتک نقشی مهم و سازنده در تحولات اقتصادی و عمرانی استان داشته است.

مجموعه امیر چقماق یزد

این مجموعه سامل مسجد، تکیه، آب انبار، بقعه ستی فاطمه، نخل و بازارچه حاجی قنبر است. این مجموعه توسط فاطمه خاتون، همسر امیرچقماق، حاکم یزد در قرن نهم(هـ.ق) بنا گردید.

مسجد امیر چقماق:

این مسجد دارای دو ورودی شرقی( کوچه مسجد) و شمالی (میدان) است. گنبدی دو پوش از نوع تخم مرغی دارد که سطح بیرونی آن پوشیده از کاشیهای سبز رنگ است و نیز دارای دو شبستان زمستانی و تابستانی و ماذنه ای مستطیلی شکل.

تکیه امیر چقماق:

ساختمان اصلی این تکیه در قرن نهم (هـ.ق) بنا گردیده. دو مناره کاشی کاری رفیع و چند دهانه از طاق نماهای کنونی مربوط به قرن سیزدهم (هـ.ق) است.

مشخصات تکیه:

تیکیه دارای دو مناره بلند است و اصل تکیه سر در بازار قدیم (بازارچه حاجی قنبر) به شمار می رفت. تکیه دارای پنج غرفه با طاقهای جناقی در دو سمت واقع شده است.

در نماسازی تیکه از آجرهای لعاب دار و کاشی استفاده شده و پایین مناره ها با خطوط کوفی لاجوردی تزئین شده است. در اطراف غرفه ها، آیات قرآنی و اسماء جلاله با کاشی کتیبه سازی شده است.

خانه کلاهدوزها ( موزه آب یزد)

تاریخ ساخت بنا

این خانه در سال 1312 (هـ.ق) بوسیله یکی از تجار قدیم یزد بنام کلاهدوزها بنا گردید.

مشخصات بنا

این خانه شامل سه قسمت: زیر زمین، پایاب و طبقه همکف است. از ویژگی این خانه، عبور انشعاب دو رشته قنات از داخل آن است. یکی از قناتها در عمق ده متری از کف پایاب یا پاکنه می گذرد. در پشت بام این خانه چاه خانه ای قرار دارد که بوسیله چرخ چاه و دلو از آن آب می کشیدند و آب انبار خانه را در طبقه همکف قرار داشت پر می کردند.

این خانه در اردیبهشت سال 1379 (هـ.ش) همزمان با برگزاری نخستین همایش بین المللی قنات، به موزه آب تبدیل شد. در این موزه لوازم مختلف حفر قنات، ابزار و ادوات اندازه گیری حجم آب، وسایل تامین روشنایی در قنات، اسناد و مدارک خرید و فروش آب، وقف نامه های قدیمی، کتابچه میرآبها، اسناد توزیع آب و ظورف نگهداری و حمل آب به چشم می خورد.

باغ دولت آباد

تاریخ ساخت بنا

این بنا به سال 1160 (هـ.ق) توسط محمد تقی خان، مشهور به خان بزرگ سر سلسله خاندان خوانین یزد بنا گردید که ابتدا قناتی به نام دولت آباد ایجاد نمود و سپس از اب ان قنات، باغ دولت آباد بوجود آمد که محل اقامت خان (حاکم وقت یزد) بوده است.

مشخصات بنا

فضاهای موجود در این مجموعه عبارتند از: عمارت هشتی و بادگیر، عمارت سر در جنوبی، عمارت تابستانی یا حرمسرا، عمارت بهشت آیین، عمارت تالار آیینه، عمارت تهرانی، عمارت سر در اصلی و آب انبار دو دهانه.

جالب ترین بخش مجموعه را عمارت هشتی و بادگیر تشکیل می دهد که تلفیق جریان هوا و آب را به زیباترین جریان هوا و آب را به زیباترین شکل به تصویر می کشد.

بلندی بادگیر باغ دولت آباد 33 متر است که شاهکار مهندسی معماران یزدی به شمار می رود.

آتشکده زرتشتیان (آتش ورهرام یزد)

تاریخ ساخت بنا

این بنا به سال 1313(هـ.ق) با نظارت ارباب جمشید امانت و با سرمایه اهدایی انجمن پارسیان هند در محله زرتشتیان یزد بنا گردید.

مشخصات بنا

ساختمان اصلی آتشکده دو متر بالاتر از سطح زمین و در وسط حیاطی مملوء از درختان سرو و کاج ساخته شده است. در محور ورودی بنا در ضلع جنوبی، حوض گرد بزرگی قرار دارد که نگاره فروهر سرستونها سنگی عمارت در آن منعکس می شود. اتاق نگهداری آتش مقدس، در وسط ساختمان (دور از تابش نور خورشید ) قرار دارد و اطراف آن اتاق هایی است برای نماز و نیایش. معماری این آتشکده تا حدودی از معماری آتشکده های پارسیان هند تاثیر گرفته است.

آتش ورهرام که در آتشکده نگهداری می شود حدود 1500 سال پیش از آتشکده ناهید پارس به هفتادر (نزدیک عقدا) و پس از آن به ترکاباد (نزدیک اردکان) آورده شد، سپس به غاری در کوههای عقده موسوم به اشکفت یزدان منتقل شد و عاقبت به شهر یزد انتقال داده شد و در مکان کنونی، آتشکده بهرام بر پا شد.

گفتنی است این آتش از زمان برافروخته شدن تا گنون خاموش نشده است که اهمیت این آتش را از ساختمان و بنای آتشکده بیشتر جلوه گر می نماید.

اين محل براي زرتشتيان محترم است.

مسجد جامع کبیر یزد

تاریخ ساخت بنا

ساختمان اصلی مسجد مربوط به قرن ششم هجری قمری در زمان حکومت آل کاکوییه است و مسجد جامع کنونی مربوط به دوران حکومت آل مظفر در قرن هشتم و نهم هجری قمری است.

عناصر اصلی مسجد

سر در اصلی

کریاس

شبستان شرقی

شبستان غربی

صحن

ایوان

گنبد خانه

گرمخانه غربی

جماعت خانه جدید

درب نفیس چوبی

رواق

مهتابی

مشخصات بنا

یکی از دو مناره سر در اصلی دارای دو مسیر حرکت مستقل است بگونه ای که اگر دو نفر همزمان از بالا و پایین در جهت مخالف حرکت کنند یکدیگر را نخواهند دید.

کاشیکاری معرق مسجد، کتیبه های ثلاث و کوفی، مقرنسهای معرق و گچ و انواع طاق این مسجد بسایر زیبا و دیدنی است.

در زیر این ایوان اصلی حدود 110 نوع اسماء مبارکه الهی با خط کوفی بنایی نقش بسته است. بر فراز مسجد گنبدی دو پوش به شکل مربع قرار گرفته که از باپوش خشخاشی ساخته شده است.

منبر این مسجد از سنگ مرمر یکپارچه ساخته شده است. در زمان حکومت امیر چقماق ( قرن نهم هـ.ق ) صحن مسجد با سنگ مرمر مفروش و دو ستون مرمری در دو طرف صفه مسجد نصب شد.

بقعه سید رکن الدین محمد (مدرسه رکنیه)

تاریخ ساخت بنا

ساختمان اصلی این بقعه در قرن هشتم (هـ.ق) توسط سید رکن الدین ابومکارم محمد قاضی حسینی یزدی در محله کنونی وقت و ساعت جنب مسجد جامع کبیر یزد بنا گردید.

مشخصات بنا

گنبد دو پوسته و متشکل از گچ بریها و نقش های آراسته به رنگهای لاجوردی و زرد از درون و برون سردر ورودی بقعه از جهت شمال دارای کتیبه ای است از گچ به خط کوفی که قسمت زیرین آن گل و بوته بوده است. قبلا این بنا شامل تاسیسات علمی و موقوفات بسیار بود که اینک از آنهمه تاسیسات متعدد بزرگ منحصرا گنبدی از مدرسه مانده است که محل دفن موسس آن سید رکن الدین محدم قاضی می باشد.

مدرسه ضیائیه (زندان اسکندر)

تاریخ ساخت بنا

این بنا به سال 613 (هـ.ق) تاسیس گردید و سپس توسط ضیاء الدین حسین پدر شرف الدین علی یزدی در سال 705 (هـ.ق) تکمیل و به شکل فعلی ساخته شد.

مشخصات بنا

گنبد بنا بلند و ساخته شده از خشت خام است. اندازه هر یک از اضلاع چهار دیوار گنبد 8/8 متر است، گنبد از درون و برون دارای تزئینات و آرایش گچبری و نقاشی با آبرنگ لاجوردی و طلایی است. دیگر مشخصه های مدرسه شبستان، صحن، محرابف رواقهای بزرگ و کوچک گچبری شده است.

خانه محمودی (عربها)

تاریخ ساخت بنا

این بنا مربوط به اواسط دوره قاجار (حدود 150 سال قبل) که متعلق به طایفه ای از تجار ( معروف به عربهای بحرینی) بود ه است.

مشخصات بنا

اینخانه مجموعه بزرگی از خانه های متصل به هم است. تزئینات داخلی خانه بزرگ عبارت است از: سردر قرنس ها بر بالای پنج دری و راهروها، درها و گچبری رفها. تزئینات داخلی خانه کوچک عبارت است از: اتاق آیینه کاری، نقاشی رنگی دیوارها، درهای آلت سازی و گچبری بدنه دیواره های حیاط.

بقعه دوازده امام

تاریخ ساخت بنا

این بنا به سال 429 هـ.ق توسط ابومسعود بهشتی و ابویعقوب اسحق که از سرهنگان دستگاه حکومت علاءالدوله بوده اند ساخته شده است.

این بنا یکی از قدیمی ترین بناهای موجود در استان یزد است، که از جهت سبک و نقش و نگار و کتیبه کوفی دارای اهمیت خاص است.

مشخصات بنا

اندازه گنبد آجری 5/8 در5/8 متر است، بدنه گنبد یک چهار ضلعی است که به شکل هشت ضلعی تبدیل میشود و گنبد روی هشت ضلعی قرار دارد. پوشش داخلی سقف کاشی کاری است و دور تا دور آن با خط کوفی تزئین شده است. بدنه محراب، کاشی معرق و علی الظاهر از الحاقات قرن 8 هـ.ق است که دور آن نیز از کاشی معرق و گل و بوته دار پوشیده شده است. نور این بقعه بوسیله پنجره هایی که در چهار طرف آن تعبیه شده تامین می گردد.

خدمات و تسهيلات گردشگري

mehrnegar2007 — Fri, 13 Jun 2008 03:01:18 GMT

خدمات و تسهيلات گردشگري

میبد

واحدهای اقامتی- پذیرایی

مهمانپذیر ناصر میبد 7751744(0352)

رستوارن سنتی کاروانسرای شاه عباسی 3-772552(0352)

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری

میبد سیر: تلفن: 7727171- 722552(0352) نمابر: 7724024(0352)

سیر و نظر میبد: تلفن: 1- 7739300 نمابر: 7739301(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری میبد 7227020(0352)

فرمانداری میبد 722220(0352)

موزه زیلو و پلاس میبد 7227020(0352)

موزه مردم شناسی میبد 7226701(0352)

ابرکوه

واحدهای اقامتی و پذیرایی هتل پویا 6821030(0352)

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری خاتم ابرکوه 6827001(0352)

اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ابرکوه تلفن: 6823079(0352) نمابر: 6820480(0352)

فرمانداری میبد 6825700(0352)

موزه مردم شناسی ابرکوه (خانه صولت ) 6820480- 6823079(0352)

اردکان

واحدهای اقامتی و پذیرایی

مهمانسرای اردکان 7226969(0352)

مهانپذیر بهار 7223088(0352)

هتل کاریز 7236061(0352)

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری

کیهان نور 7223740(0352)

اردکان سیر 7220881(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری اردکان 7228965

فرمانداری اردکان 7222045(0352)

موزه رجال اردکان 7221718(0352)

موزه مردم شناسی اردکان 7220030(0352)

واحدهای اقامتی و پذیرایی

مهمانسرای زین الدین (رستوران) 09123714296

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری

سفیر تلفن: 5229430(0352) نمابر: 5229440(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری مهریز 5226390 (0352)

فرمانداری مهریز 5222001(0352)

موزه مردم شناسی مهریز 5226590(0352)

تفت

واحدهای اقامتی و پذیرایی

باغ رستوران باغ شاه 09133517768

رستوران باغ سبز 09131516908

رستوران باغ بهشت 09133510012

هتل شیرکوه 5- 6233501(0350)

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری

هامان سیر تفت تلفن: 6222960(0352) نمابر: 6224375(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری تفت

تلفن 6223041(0352) نمابر 6223298(0352)

موزه مردم شناسی تفت 6222788(0352)

فرمانداری تفت 6223040(0352)

طبس

واحدهای پذیرایی و اقامتی

هتل بهمن 4-4225951(0353)

مهمانپذیر خاتم : جنب با غ گلشن

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری

نرگس کویر 4226809(0353)

فرمانداری طبس 4223003(0353)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری طبس 09133573689

صدوق

فرمانداری صدوق 3622555(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری ندوشن 3923404(0352)

بافق

فرمانداری بافق 4220058(0352)

دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری

کویر تور 4226943(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری بافق 09133526051 – 4229599(0352)

خاتم

فرمانداری خاتم 5- 5722243(0352)

دفتر نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری 09133523006

خدمات و تسهيلات گردشگري یزد

دفاتر خدماتي و مسافرتي و جهانگردي

يسنا: 8-6220246-6224000(0351)

سعادت سير: 6266997(0351)

يزد سير: 7-7245116(0351)

آني گشت اسيساتيس: 7245312(0351)

كاروانسالار كوير يزد: 7-8247966(0351)

شكرت فراسوي اوج يزد: 8248718(0351)

رضوان سياحت: 6259800(0351)

ره ياب: 6248748-6230041(0351)

يزد پرواز:1 -7251460(0351)

ماهور گشت باستان: 8246428(0351)

سهيل:2-5254961(0351)

تاجيك تور: 6263208(0351)

پرشيا گشت:9 -7258488(0351)

آما سفر: 6220300-6260959(0351)

ارم سیر: 6238101(0351)

شرکت اسکندر: 6216542(0351)

شرکت گردشگران سرزمین آریا: 8248822(0351)

رشد: 6210485(0351)

کهکشان پرواز ایساتیس: 9-7260077(0351)

خاطره کویر

واحدهاي اقامتي( هتل و مهمانسرا)

هتل صفائيه:8242812 (0351) – 4 ستاره C

هتل پارسيان: 5254111(0351) – 3 ستاره C

هتل كاروان: 7210511(0351) – 3 ستاره C

هتل تهراني: 7215515(0351) -3 ستاره C

هتل لاله(مليكا): 6225048(0351) – 3 ستاره

هتل باغ مشير الممالك: 5-5239760(0351) - 3 ستاره

مهمانسراي جهانگردي:‌ 6249172(0351) – 3 ستاره T

هتل سنتي مهر: 6227400(0351) – معدل 3 ستاره

هتل خاتم: 5235001(0351) – 3 ستاره موقت

مهمانسراي فرهنگيان: 8241029(0351) – 2 ستاره

هتل شيركوه:6233501(0352) – 2 ستاره T – تفت

هتل بهمن:4225951(0353) – 2 ستاره T

هتل پويا: 6821030(0352) – 2 ستاره A

هتل فرهنگ: 6265011(0351) – 1 ستاره B

هتل ثلاثي: 6220677(0351) – 1 ستاره A

هتل اطلس: 7247100(0351) – 1 ستاره A

هتل مليكا: 5238001(0351) – 1 ستاره A

هتل روشن: 6260413(0351) – 1 ستاره موقت

مهمانسرا اردكان:7226969(0352) – 1 ستاره T

اقامتگاه سنتي ملك التجار :6265055(0351)

اقامتگاه سنتي جاده ابريشم: 6252730(0351) – معادل 1 ستاره

اقامتگاه سنتي كهن كاشانه: 6212485(0351) – معدل 1 ستاره

هتل نبوي: 6220677(0351)

مهمانسرا يزد: 6249127(0351)

سنتي سروش: 6268802(0351)

هتل كاروانسرا:6227050(0351)

هتل سنتي يزد: 6228502(0351)

هتل سنتي رز: 6228753(0351)

هتل كاريز: 7236061(0352)

هتل ماركوپلو(شرق): 6267738 – سنتي

مهمانسرا زين الدين: 09123714296

کافی شاپ و سفره خانه های سنتی

دومینو:6230331

صفائیه:8247704

پارسیان:5256444

توت فرنگی:6282411

هزار و یک شب:7240953

سنتی مظفر:6227664

باغ دولت آباد:6223117

سنتی باغ مرشد:6226773

پذیرایی سنتی یزد:6228015

سنتی نور( باغ ناجي): بلوار دشتي

سنتی حنای سبز: خيابان كاشاني :8252824

سنتی حمام خان: خيابان قيام جنب ميدان خان

باغ- رستوران سنتي قصر آئينه: خيابان كاشاني

سنتی سفره خانه سور: بلوار امامزاده جعفر: 6261394

مهمانپذيرها

مهمانپذير بهشتي: 6265517 – 3 ستاره (درجه يك)

مهمانپذير آريا: 6260411 – 3 ستاره ( درجه يك)

مهمانپذير ملت: 5252896 – 2 ستاره (درجه دو)

مهمانپذير كوير: 6235525 – 2 ستاره ( درجه دو)

مهمانپدير مهدي: 8249557 – 2 ستاره (درجه دو)

مهمانپذير امير چقماق:6269823 – 1 ستاره (درجه سه)

مهمانپذير اتوناج: 6260029 – 1 ستاره (درجه سه)

صنایع دستی

فروشگاه ترمه خجسته 6262960

فروشگاه صنایع دستی یزد 7251162

موزه ها

1.موزه آئينه و روشنايي :

-نشانی: يزد خيابان كاشاني روبروي پارك هفت تير

-شماره تماس:8240010

-سال تاسیس : 1377

2.موزه آب :

-نشانی: يزد ميدان شهدا، ابتداي خيابان قيام

-شماره تماس:6268340

-سال تاسیس:1379

3.موزه سكه و مردم شناسي حيدرزاده :

-نشانی: يزد خيابان امام، گذرگاه اصلي فهادان، روبروي پاسگاه بافت قديم

-شماره تماس:6219111

-سال تاسیس: 1383

4.موزه آستان امامزاده جعفر( موزه اسناد و نسخ خطی میرزا محمد کاظمینی) :

-نشانی: يزد بلوار امامزاده جعفر، حنب امامزاده جعفر

-شماره تماس:6221484

-سال تاسیس: 1382

5.موزه اسناد و نسخ خطي ريحانه الرسول :

-نشانی: يزد خيابان امام

6.موزه تاريخ طبيعي مركز مطالعات زيست محيطي :

-يزد ميدان امام حسين، بلوار دانشجو، اداره كل محيط زيست

-شماره تماس:8253303

-سال تاسیس:1383

7.موزه علوم يزد :

-نشانی: يزد ميدان بهشتي، خيابان ايرانشهر، جنب دبيرستان ايرانشهر

-شماره تماس:6223434

-سال تاسیس:1367

8.موزه وزيري :

-نشانی: يزد خيابان چمران طبقه فوقاني، كتابخانه مروج

-شماره تماس:6247888

-سال تاسیس:1378

9.موزه اسناد و مدارك :

-نشانی: يزد محله فهادان، كوچه كتابخانه، خانه لاريها

-شماره تماس: 6202500

-سال تاسیس: 1385

10.موزه زيلو پلاس ميبد:

-نشانی: ميبد، بلوار قاضي مير حسين، كاروانسراي ميبد

-شماره تماس:03527757020

-سال تاسیس:1381

11.موزه مردم شناسي ابركوه:

-نشانی: ابركوهخيابان باهنر،كوچه پشت مسجد آقا، خانه صولت

-شماره تماس: 03526823709

-سال تاسیس:1383

12.موزه مردم شناسي مهريز:

-نشانی: مهريز خيابان جمهوري اسلامي، نرسيده به حسينه بزرگ

-شماره تماس:03525226590

-سال تاسیس: 1381

13.موزه رجال ارادكان:

-نشانی: اردكان خيابان ايت ا... خامنه اي، محله چرخاب، كوچه ايت ا.. خاتمي

-شماره تماس:035227221718

-سال تاسیس:1383

14.موزه سفال و سراميك ميبد:

-نشانی: ميبد خيابان جعفري نژاد، آب انبار حاج علي محمد

15.موزه مردم شناسي تفت:

-نشانی: تفت محله گرمسير، جنب مسجد ملاحيدر، خانه رزاقيان

-شماره تماس: 03526223800

16.موزه مردم شناسي اردكان:

-نشانی: اردكان بلوار ايت ا.. خامنه اي، جنب حوزه علميه

-شماره تماس:03527220030

-سال تاسیس:1370

17.موزه مردم شناسي ميبد:

-نشانی: ميبد بلوار قاضي حسين نرسيده به هلال احمر

-شماره تماس:03527756701

-سال تاسیس:1381

18.موزه پست ميبد:

-نشانی:بلوار قاضي حسين، جنب كاروانسراي ميبد، چاپارخانه ميبد

-شماره تماس:03527753500

-سال تاسیس:1384

بیمارستانها و داروخانه های شبانه روزی

بیمارستان شهید رهنمون:6268111-6268116

بیمارستان افشار:5256012-5254067

بیمارستان امیرالمونین:6261111-6215811

بیمارستان مجیبیان:8-6240061

بیمارستان مادر:6230031

بیمارستان مرتاض:9-8248000

بیمارستان راه آهن:5-7245111

بیمارستان گودرز:4-6262081

بیمارستان شهدای کارگر:8254040
بیمارستان سوانح و سوختگی :4-5250093

داروخانه شهید چمران:6266900

داروخانه دکتر امامزاده ای:6261718

داروخانه سرایانی:52565108

داروخانه هلال احمر: 6231000

تلفنهاي ضروري استان يزد

پلیس:110

اورژانس:115

هواشناسی: 134

استانداري : 6111

اطلاعات پرواز: 119

آتش نشاني : 125

شهرداري يزد :7252002

دفتر نظارت همگاني نيروي انتظامي : 197

ستاد خبري بازرسي و نظارت بر قيمت كالا : 124

سازمان ميراث فرهنگي استان يزد: 6211145-6215057(0351)

كميته آمار، اسكان و اطلاع رساني تسهيلات نوروزي استان يزد : 6215300

ستاد طرح ملي راهنمايي مسافرين نوروزي امور جوانان هلال احمر : 6231000

اطلاعات ترمينال: 7249400(0351)

دفتر اطلاع رساني:6 -6216542(0351)

ستاد اسكان نوروزيآموزش و پرورش : 7254696

كشيك امداد و نجات استان يزد :7212053 ، 7221110

يگان ميراث فرهنگي و، صنايع دستي و گردشگري : 8255453

يزد به عنوان مركز استان، اولين شهر خشتي جهان بشمار مي آيد.

فاصله اين شهر تا تهران 677 كيلومتر است.

پايگاه اطلاع رساني الكترونيكي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان يزد:

WWW.YAZDCITY.IR

بافق

mehrnegar2007 — Fri, 13 Jun 2008 03:00:23 GMT

شهرستان بافق

آرامگاه ملا عبدا... بهابادی

شامل بقعه ایی است که به مزار عبدا... بهابادی صاحب حاشیه معروف و منسوب است و هم اکنون به مجموعه فرهنگی و تفریحی تبدیل شده است.

قلعه باقر آباد

این قلعه به دستور عبدالرحیم خان بافقی در سال 1225 قمری ساخته شده و مصالح به کار رفته در آن منحصر به خشت و گل است. برج شمالی با ارتفاع 8 متر در دو طبقه و برج جنوبی با ارتفاع 11 متر در دو طبقه و به صورت 8 ضلعی بنا شده است. در روستای باقر آباد اثار تاریخی دیگری همچون دنگ خانه، آسیاب گاوی و برج تاریخی نیز وجود دارد.

روستای قُطرُم

روستایی در فاصله 36 کیلومتری شهرستان بافق که در منطقه ای کوهستانی واقع شده و دارای کوچه های مسقف با چوبهای درختان است و ساختمانهای آن از سنگ و گل به صورت پلکان در دامنه کوه بنا شده است. از خصوصیات این روستا تفاوت چشمگیر دمایی آن است که موجب شده درختان مناطق گرمسیری همچون خرما در کنار درختان مناطق سردسیری همچون گردو رشد کند.

امامزاده عبدا...

ساختمان امازاده را متعلق به قرن سوم قمری می دانند. کاشی کاری، تزئینات نقاشی "ملاحسن تقاش باشی " گچ بری، کتیبه ها و ... از هنرهای بکار گرفته شده در ساختمان این امامزاده است. صاحب نظران احتمال داده اند که طرح این ساختمان از روی نقشه و طرح های معابد قبل از اسلام ساخته شده باشد و بر این نظرند که شباعتی بین این بقعه و با آثار قبل از اسلام وجود دارد که به سبک میتراییسم شباهت دارد. گرد بودن گنبد این بنا از نظر معماری دنیا کم نظیر است و نمای آن زیبایی و شکوه خاصی دارد.

مسجد جامع

از مساجد دوره صفوییه است که به همت ملا محمد باقر بنا شده است. مسجد در دو قسمت تابستانه و زمستانه با شبستان و بادگیرهای بزرگ، هشتی بزرگ و.. ساخته شده است. در وسط صحن مسجد حیاطی سرسبز معروف به مدرسه علمیه دیده می شود که درختانی از خرما در وسط و حجره ها در اطراف آن قرار دارد.

خانه وحشی بافقی

این بنای تاریخی خانه ای است منسوب به "وحشی بافقی " شاعر نامی قرن دهم که در جنب مسجد جامع کبیر بافق قرار دارد. خانه ای است محقر با مسحت 120 متر مربع که از مصالح خشت و گل بنا شد هاست. این خانه شش اتاق کوچک دارد که به صورت چهار فصل بنا شده اند و ایوان بزرگ آن جلوه خاصی به آن بخشیده است. خانه وحشی بافقی دارای یک زیر زمین نیز هست که در گذشته به عنوان خنک جا بکار می رفته و نیز دسترسی به آب روانی را که در آن جاری بوده میسر می ساخته است. در حال حاضر دفتر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان بافق در این بنا فعالیت اداری دارد.

سوغات » حصیر (بوریا )

تفت

mehrnegar2007 — Fri, 13 Jun 2008 02:50:18 GMT

شهرستان تفت

موقعیت جغرافیایی

شهرستان تفت با وسعتی حدود 5851 کیلومتر مربع در جنوب غربی استان یزد و در پای ارتفاعات شیرکوه قرار دارد. این شهرستان از سه منطقه پیشکوه، میانکوه و پشتکوه تشکیل شده است که جمعیتی حدود حدود 17000 نفر را در خود جای داده است.

سلسله کوههای شیرکوه نقش عمده در تعدیل آب و هوای شهرستان و تامین منابع آب استان یزد ایفا می نماید و به همین دلیل نقاط خوش آب و هوای زیبا و ییلاقی موجود در دامنه ی این ارتفاعات همواره پذیرای جمعیت بسیار زیادی در طول سال به خصوص در یام تابستان می باشد که عبارتند از: ده بالا- طزرجان- سانیچ- نیر- سخوید- علی آباد- نصر آباد و ...

متوسط ارتفاع شهرستان تفت از سطح دریا 1500 متر و میانگین بارندگی سالانه حدود 140 میلیمتر است.

ریشه نامگذاری شهرستان تفت

در خصوص وجه تسمیه در فرهنگهای مختلف تعابیر گوناگونی ذکر گردیده است از جمله حرارت و گرمی اما در فرهنگ دهخدا تفت به معنی سبد مدور و کم عمق که از ترکه ی تَر برگ دار بافند و میوه در آن نهند که با توجه به شرایط جغرافیایی و تولید انواع گل و میوه این نامگذاری بیشتر توجیه پذیرر است.

در کتب تاریخی از تفت به نامهای باغ همیشه بهار، خانه انگور نیز نام برده اند.

محصولات شهرستان تفت

این شهرستان یکی از مراکز تولید انار، پرورش گل سرخ، پرورش کرم ابریشم و زنبور عسل محسوب شده و هلوی آن در بازار داخلی از اعتبار ویژه ای برخوردار ااست. سایر تولیدات کشاورزی آن عبارتند از: گردو، بادام، آلبالو، گیلاس، زرد آلو، انگور و غیره.

معادن و منابع طبیعی

شهرستان تفت به لحاظ منابع طبیعی یکی از مناطق غنی استان بوده و معادن فلزی و غیر فلزی شامل: سرب، روی، کائولن، فلدسپات، خاک سرخ، خاک چینی، انواع سنگهای زینتی مخصوصا مرمر توران پشت زمینه مناسبی را برای توسعه شهرستان به وجود آورده است.

جمعیت تفت

همانگونه که در ابتدا ذکر شد جمعیت شهرستان حدود 17000 نفر بوده که 3/2 این جمعیت در مناطق روستایی ساکن می باشند و استقرار عمده جمعیت در مناطق روستایی تهمیدات خاصی را جهت تامین امکانات آموزشی- بهداشتی، خدماتی و رفاهی ایجاد نموده است.

تفت و تاریخ کهن

به لحاظ تاریخی این شهرستان دارای پیشینه و قدمت بسیار زیادی بوده و بنا به تاریخ آیتی " یزد هیچگاه بودن تفت نبوده ". وجود صدها مسجد، بقاع متبرکه، قلعه، برج و تکایای گویای این موضوع است.

از جمله آثار تاریخی شهرستان تفت می توان از مسجد اما با قدمتی حدود 7 قرن، خانقاه یا بقعه شاه خلیل ثانی، گنبد شیخ جنید، قدمگاه اسلامیه، امامزاده سید سور نیر، امامزاده سید ابراهیم گاریز، امامزاده سید نظام الدین بخ، بقعه شاهزاده علی بن عبدالله بنادکوک، پیرمراد مبارکه، بی بی تفت، قلعه پهلوان بادی، آب انبار برالسویه، مجموعه باغ علی نقی خان، باغ صدری، باغ گلستان، قدمگاه شوده علیا، قدمگاه گرمسیر، آسیاب آبی گرمسیر، و ده ها اثر تاریخی دیگر نام برد.

جلوه های طبیعی

از نقاط دیدنی شهرستان تفت علاوه بر مناطق سرسبز در دامنه شیرکوه که جاذبه های گردشگری زیادی دارند باید به غار نباتی نصر آباد که در نوع خود کم نظیر است نام برد.

آبشار دره گاهان، چشمه تامهر، برفخانه طزرجان، چشمه آب گرم دره زرشک اشاره نمود.

جایگاه فرهنگی

شهرستان تفت به لحاظ فرهنگ دارای سابقه درخشان و شایسته ای است. وجود علما و اندیشمندان، مورخین و موقوفه های فراوانی که در راستای تقویت زمینه های مذهبی و فرهنگی جامعه است گویای توجه و اهتمام دیرپای مردم به امور دینی و فرهنگی و اجتماعی می باشد.

جاذبه های تاریخی، طبیعی و تفریحی تفت

شهرستان تفت دارای 500 اثر تاریخی شناسایی شده است که تا کنون 38 مورد ان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

مسجد شاه ولی (امام )

این مسجد بزرگ که گرمخانه و قسمت تابستانی دارد به نقل از کتاب جامع مفیدی به دستور خانش بیگم خواهر شاه طهماسب صفوی بنا گردیده ولی تاریخ دقیق آن معلوم نیست. اهمیت بنا به عنوان یکی از اثار تاریخی دوره صفویه به لحاظ شیوه برپا کردن گنبد مقصوره آن است که در واقع می توان ساختمان گنبد مسجد کبود تبریز و شیخ لطف ا... اصفهان را تقلیدی از این بنا دانست.

بقعه (خانقاه ) شاه خلیل

شاه خلیل از اولاد شاه نعمت ا... ولی است. بقعه شاه خلیل دارای گنبد دو جداره است و هم اکنون بعنوان کتابخانه عمومی شهرستان تفت استفاده می شود.

حسینیه تاریخی گرمسیر

حسینیه تاریخی گرمسیر به شماره 12355 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است و از بناهای شاخص اوایل دوره قاجاریه است که با استفاده از خشت و آجر ساخته شده و سنگ قبری متعلق با سال 1241 در ضلع شمالی آن نصب شده است و در زمره موقوفات تفت است.

آب انبار باغ گلابداران

ای آب انبار به شماره 12346در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و متعلق به عصر پهلوی است که به عنوان نمونه ای از بافت محله ای روستاهای کویری به شمار می رود و دارای چهار بادگیر با ارتفاع سه متر با نمای آجری می باشد.

قلعه گرمسیر

این قلعه بر فراز تپه ای سنگی و در مجاورت مسجد توبه بزرگ واقع شده است.

این قلعه خشتی و تنها سه قسمت آن باقی مانده است.1- بخشی از ورودی آن در قسمت بالای ه سنگی که مشرف به شهر تفت است. 2- برج مدور 3- بخشی از ساختمان و حصار نزدیک به برج مدور

حسینیه شاه ولی (امام )

این بنایی است متعلق به قرن نهم هجذی زیرا کاشی کاری های عزاخانه آن با کاشی های مسدسی که در قرن نهم در یزد مرسوم بوده ساخته شده است. در کنار حسینیه نخل بزرگی وجود دارد که در ایام محرم جهت برگزاری مراسم عزاداری گردانده می شود.

باغ صدری (نمیر )

این باغ در خیابان امام خمینی، در محله باغ گلابدان شهر تفت واقع شده است.

این بنا احتمالا مربوط به اواخر دوره زندیه می باشد که به دستور صدرالعلماء از حکام ان زمان ساخته شده ولی از بنا آن اطلاعی در دست نیست.

وسعت باغ سیزده هزار متر مربع بوده که در قسمت شمال غربی آن ساختمانی بنا گردیده که دارای یک تالار بزرگ به ابعاد 10*12 متر است که قسمت بالایی تالار با طاقهای محرابی مزین شده است. جلوی ساختمان یک حوض سنگی به وسعت تقریبی 500 متر مربع وجود دارد که دارای 95 فواره طبیعی می باشد.

ارتفاع بادگیر این ساختمان 5/22 متر می باشد.

آب انبار برالسویه

این آب انبار متعلق به دوره صفویه بوده و در کنار خیابان ساحلی جنوبی، جنب ساختمان بسیج قرار دارد که دارای کاشی کاری معرق خوش نقشی به طرح کلاه خود و اندازه 30/1*10 متر می باشد.

(سنه 989 هـ.ق )

آب انبار سرده

این بنا مربوط به سنه 1250 می باشد که در سال 1297 توسط حاج محمد ولد مرحوم حسین احمد شریف تعمییرات آن به پایان رسیده است.

قلعه (دژ ) پهلوان بادی اثری گمنام در کویر

قلعه پهلوان بادی در کنار آسیاب بادی و متروکه قرار گرفته است و مردم منطقه در محاوره های عمومی از این قلعه به نام پلوون یاد می کنند.این قلعه در مسیر آبشار دره گاهان که تنها آبشار استان یزد محسوب می شود، در مسیر دره ای به نام لاکانو و برفراز کوهی به همین نام قرار د ارد.

طول مسیر دره تا قلعه سه کیلومتر است و طی کردن آن به علت سنگلاخ بودن، خرابی جاده و باریک بودن آن بسیار مشکل بوده و به راه بز رو معروف بوده. بنای قلعه از آجرهای نازک ساخته شده و 1500 متر مربع مساحت دارد.

قدمگاه علی ابن موسی الرضا (ع ) اسلامیه

این بنا از آثار تاریخی قرن ششم هجری است که بنا به روایات مختلف محل توقف حضرت امام رضا (ع ) در مسیر حرکتشان به سوی خراسان است.

این بنا در سال 512 هـ.ق به دستور گرشاسب ابن علی از ارمرای کاکوئیه دیلمی ساخته شده است. پلان بنا چهار ضلعی منظم است که در ارتفاع سه متری به هشت ضلعی تبدیل می شود.

قلعه علی آباد پیشکوه

این قلعه در 36 کیلومتری تفت در روستای علی آباد واقع شده است. قلعه در سه طبقه ساختمان خشتی دارد.

جاذبه های طبیعی تفریحی تفت

درختان کهنسال چنار اسلامیه، چنار نیر، چنار نصرت آباد، چنار تفت، چنار طزرجان، سرو مبارکه، سرو دوقلوی چم، سرو حسینی، سرو زین آباد

مناطق ییلاقی تفت

ده بالا، طزرجان، نصرت آباد، پیشکوه، سانیچ، پیست اسکی سخوید، دهکده ییلاقی بیداخوید، آبشار و چشمه دره گاهان، دیدار ده بالا، چشمه تامهر اسلامیه، چشمه سفید نصرت آباد، چشمه شفاء دره زرشک، چشمه توران پشت

کوههای دیدنی

عقابکوه اسلامیه، تخت رستم توران پشت، پشتکوه ارنان، برفخانه ی شیرکوه طزرجان، کوه لیزک تفت و کوه میلک تفت

قلعه های و بناهای تاریخی تفت

قلعه پهلوان بادی، قلعه حسن آباد، قلعه اسلامیه، قلعه گرمسیر، آسیاب آبی اسلامیه، توران پشت فخرآباد دهشیر، علی اباد، پیشکوه، گاریز و بورق

محمد فرخي يزدي

mehrnegar2007 — Tue, 25 Mar 2008 06:29:35 GMT

لبان دوخته يك شاعر سياستمدار

فرخي يزدي از مفاخر بزرگي است كه نامش با شعر و سياست گره خورده است.

با جستاري كوتاه در زندگي فرخي متوجه خواهيد شد كه زندگي اش مثل تمام داراي حوادث تاثير گذار زيادي است، اما دانستن اينكه او در محيط ستم زده عصر قاجار در خانواده محمد ابراهيم سمسار يزدي در سنه 1267 شمسي به دنيا آمد، زياد مهم نيست، مهم آن است كه ميگويد:

مباهاتي كه من دارم، ز دهقانزادگي دارم.

وقتي ميرزا رضاي عقدايي (كرماني )، لقب "شاه شكار " را گرفت، او هفت سال بيشتر نداشت، غوغاي رشادت ميرزا، اميد را در دل ستمديدگان و از جمله خانواده محمد زنده كرد، فشار روزگار و از جمله فقر، بذر كينه ظالمان عصر را در دل اين كودك يزدي كاشت.

نوجواني فرخي در مكتب خانه هاي يزدي و در لابه لاي دروس قديمي و اندكي مقدمات عربي گذشت، علاقه و نظم و شعر در همان دوران رخ نمود به طوري كه سعدي، محرم اسرار نوجواني محمد شد و اشعار مسعود سعد سلمان زمزمه هاي وي.

فرخي بعد از مدتي به مدرسه مرسلين انگليسي ها مي رود، مدرسه اي كه ملكه بريتانيا كبير در اكثر نقاط ايران بر پا ساخته بود تا در مفابل حكومت تزارها، با هدف و برنامه جلوه كند. ولي ضد مذهبي بودن كارگزاران مدرسه، فرخي 15 ساله را به مبارزه طلبي دعوت كرد، با سرودن شعري با عنوان "شخصي گبرشان عالم، مرد ارمني استاد، بهر درس، خوش دادند، دين احمدي بر باد " كافي بود تا براي هميشه از مدرسه مرسلين انگليس ها اخراج شود. فرخي حالا يك جوان است، كاگر ولي باسواد.

او جواني است كه روزگار زجر مردم را با تمام وجود، درك كرده و دليلش را هم مي داند و همين دانستن باعث شد تا با نخستين گروههاي آزادي خواه يزدي همراه شود و به عضويت نهضت مشروطه خواهان درآمد و يك پاي دائمي جلسات علني و غير علني اين جنبش شود.

در 1291 شمسي با سرودن دوبيت شعر از حايري زاده كه جمعيت طرفداران قانون را در يزد بنيان نهاده بود، تقاضاي عضويت كرد:

با ادب در پيش قانون هر كه زانو مي زند چرخ نوبت را به نام نامي او مي زند

هركه تسليم عدل و پيش قانون سر نهاد پايه قدرش به كاخ مهر پهلو مي زند

و بدين سان عضويتش مقبول مي افتد.

بقيه زندگي فرخي مربوط به مبارزاتي كه از مرسلين آغاز شده بود است، همكاري در تاسيس حوزه خزب دموكرات يزد و فعاليت اينچنيني. ولي اولين شعري كه فرخي در آن با تمام وجود از آزادي سخن مي گويد و از تجربه نخستين غزل سياسي خود موفق بيرون مي آيد در اين دوره سروده است:

قسم به عزت و قدر و مقام آزادي

كه روح بخش جهان است نام آزادي...

حالا مدت زماني از 15 مهر 1285 گذشته است و اولين مجلس ملي در حال فعاليت است، اما به نام مشروطه و به كام مستبدان. همراه شدن حكام جديد به همراه مستوفيان قديم و مجري شدن انها و ستم كشيدن مردم به نام مشروطه، شرايط فكري محمد را عوض مي كند.

وقتي محمد علي شاه در دوم تير ماه 1287 مجلس را به توپ بست، نمي دانست جوان سياسي شاعر پيشه يزدي اينچنين براي او غزل مي سازد:

گه به ملك ري به فرمان جواني با شتاب

كعبه آمال ملت را كنيم از بن خراب

كم كم زمان آن مي رسد صداي اين دلسوخته يزدي قطع شود. كاري كه باعث شد فرخي يزدي با نام شاعر لب دوخته در ذهن هر آزادي خواه وطن پرستي جاودان كند. اينكار را ضعيم الدوله، والي وقت يزد در نوروز 1289 شمسي انجام مي دهد. زماني كه تمام شعرا به قلعه حكومتي رفتند تا در مراسم عيد نوروز براي حاكم، اشعاري از سر چاپلوسي بخوانند فرخي با ساختن "مسمطي وطني " به ضعيم الدوله هشدار داد. محمد فرخي با صداي رساي خود در حالي كه به چشمان ضعيم الدوله نگاه مي كرد، چنين خواند:

عيد جم شد اي فريدون خوبت ايران پرست

مستبدي، خوي ضحاكي است اين خو، نه ز دست است

به كه از راه تمدن ترك بي مهري كني

در ره مشروطه اقدام منوچهري كني...

فرخي با صراحت و زيبايي يك غزل فارسي، از ضعيم الدوله مي خواهد كه در اجراي عدل از فريدون و بهمن الگو بگيرد و مجري قانون باشد:

ليك گويم گر به قانون مجري قانون شوي

بهمن و كيخسرو و جمشيد و افريدون شوي.

ضعيم الدوله كه سرمست جشن نوروزي بود، هرگز انتظار شنيدن چني اشعار تلخ و رسوا گرانه را نداشت. بعد از ميهماني دستور دادتا او و رفقاي آزاديخواهش را گرفته و به ضرب و شتم بپردازند. فرداي ان روز ده نفر را كه در بين آنها فرخي نيز ديده مي شود، به دارلحكومه برده و چوب مي زدند. اما به ابتكار فرخي، همگي شعر "زنده باد مشروطه " را سر مي دهند. ضعيم الدوله در پنجدري دارلحكومه، صداي آنها را مي شنود و خطاب به آنها مي گويد: پدر سوخته ها مي دهم شما را چوب بزنند تا ديگر توطئه نكنيد.

فرخي بدون هيچ گونه محافظه كاري مي گويد: شما وقتي ما را چوب بزنيد كه از زير بار قانون خارج شويد، همانطور كه حضرت زينب (س ) در مجلس يزيد به او گفت:كسي مي تواند ما را به كنيزي بگيرد كه از دين جدمان خارج شده باشد.

ضعيم الدوله كه حالا از طرف فرخي به يزديد شده بود با عصبانيت جلاد را خواست تا كاري كند، كارستان.

از نيك بختي فرخي و يارانش، جلاد در بيرون از دارلحكومه بود، ضعيم الدوله با عصبانيت داد زد: سوزن و نخ بياوريد تا خودم دهان اين پدر سوخته را بدوزم.

مير غضب كه حالا از بيرون به داخل دارلحكومه آمده است با خونسردي تمام دو لب فرخي را بهم مي دوزد.

شاعر لب دوخته را به زندان مي اندازند و بعد از هشت ساعت مير غضب مي آيد و بخيه هاي دهان فرخي كه حالا متورم و زخم شده است را باز مي كند.

شرح اين قصه شنو از دو لب دوخته ام

تا بسوزد دلت بهر دل سوخته ام

با مداخله برخي از بزرگان اصفهان! ضعيم الدوله از حكومت خلع شده و حاج فخر الموك در خرداد 1290 شمسي بر كرسي قدرت در يزد تكيه مي زند، حاكمي كه رو به فرخي مي گويد: اگر ضعيم ( ضعيم الدوله) دهان تو را دوخت من دهان نو را پر از اشرافي مي كنم و چنين نيز كرد.

اين دوران چند ماه بيشتر دوام نياورد، فرخي لب دوخته امروز آبديده تر از ديروز است و البته سركش تر.

يزد ديگر محمد فرخي را كفاف نمي دهد، وقتي چهره اش 22 سالگي او را نشان مي دهد راهي تهران ميشود. اينجا تهران است. فضاي سياسي بازتر، اجازه نوشتن مقاله هاي تند و تيز تر و البته اشعاري آتشيني در نشريات موجود است، در حقيقت 1290 شمسي آغز فعاليت حرفه اي روزنامه نگاري اوست.

فرخي اين روزنامه نگار يزدي، باسرودن اشعاري، مورد ستايش خانهاي بختياري قرار مي گيرد، ستايشي كه تا پايان عمر همراه او بود.

فرخي مدتي را به اصفهان مي رود و در همان حال با ايل بختياري نيز رابطه نزديكي دارد. جمگ جهاني اول برافروخته ميشود، مجلس ملي تعطيل ميشود و آزادي خواهان دستگير يا زنداني مي شوند. فرخي نيز از تهران به قم رفته و سپس كرمانشاه مي رود و از اين طريق راهي عراق شده و در ديار غربت زيست ميكند. بعد از مدتي به تهران باز ميگردد والبته مورد سوء قصد قفقازي ها ميشود، سوء قصدي كه از آن جان سالم به در مي برد.

سوم مهر 1296 شمسي معجزه اي سياسي در كشور همسايه ايران ويران شده، رخ مي دهد، انقلاب 17 نوامبر اكتبر شوروي و زمينه اي تازه براي مبارزه انقلابيون و آزادي خواهان پديد مي آورد.

شايد بتوان با چند كلمه حوادث و رخدادهاي اين برهه از زندگي فرخي را اينچني نگاشت: فعاليت عليه انگليسي كه ديگر رقيبي به نام شوروي در ايراان ندارد، مخالفت با قرارداد 1919، به زندان افتادن، درگيري با احم شاه و شكايت شخص شاه از فرخي، كودتاي سوم اسفند 1299 كه فرخي سه ماه را در باغ سردار اعتماد (بيرون دروازه دولت ) زنداني كشيد.

حالا تقويم از نيمه خرداد 1300 شمسي گذشته است، فرخي آزاد مي شود، رضاخان فرمانده كل قوا و وزير جنگ است و قوام السلطنه نخست وزير.

سال 1300 سال آغاز روزنامه توفان به مديريت محمد فرخي يزدي است. گفته اند توفان در مجموع 7 سال منتشر شد و البته با مقالات فرخي قربي بر 15 بار توقيف شد. كار به جايي رسيد كه حتي روزنامه فروشان از فروختن روزنامه توفان در هراس و بيم بودند و اينچنين شد كه فرخي خود روزنامه اش را در دست مي گرفت و در خيابانهاي تهران مي فروخت.

عدالت و آزادي در واژه ايست كه اشعار فرخي به وفور يافت مي شوند:

خوش انكه در طريق عدالت قدم زنيم

با اين مرام در همه عالم، علم زنيم...

پادشاهي رضا خان كه ديگر رضا شاه شده بود منجر به برخورد با سركوبي بسياري آزاديخواهان ميشود. ولي توفان و صاحبش جان به درمي برند. جالب آنجاست كه محمد فرخي در ادوار 1307 و 1309 به عنوان يكي از دو نماينده مخالف در مجلس شوراي ملي پذيرفته ميشود.

در اين سالها هيات حاكمه كشور دچار چندگانگي است، دستگاه فكر مي كند كه مي تواند او را به نوعي به خدمت بگيرد، سه سال بعد از سلطنت رضاشاه توفان را توقيف مي كنند و حتي بدهي سنگين كاغذ براي صاحبش باقي مي گذارند، البته از سوي ديگر به او اجازه مي دهند به عنوان هيات مخالف، نماينده مجلس شود.

نماينده اي كه راي 9600 نفر از 11 هزار راي مردم را در يزد كسب مي كند. بعد از مدتي فعاليت در مجلس متوجه ميشود، همه مخالفان ديروز، امروز سر در آخور قدرت دارندو سرانجام در يكي از جلسات مجلس از دست نمايندگان حكومتي كتك سختي مي خورد و با عنوان كردن اينكه، امنيت جاني ندارم، آنجا را ترك ميكند.

ز تو انتخاب چو كار نمي رود از پيش

به پور كاوه بگو فكر انقلاب كند

فرخي ديگر چاره اي جز گريز ندارد چرا كه

روح را مسموم سازد اين هواي مرگبار

زندگاني گر بود زين خطه بيرون ميشويم

و بدين شكل در سال 1309 مخفيانه در شوروي مي رود، 6 ماهي در مسكو زندگي مي كند و قصد آلمان كرده و به برلين رخت اقامت مي افكند.

آورده اند كه شاعر دهقان زاده لب دوخته يزدي، روزگار سختي را درغربت طي ميكند و سرانجام با واسطه گري سياسي تيمور تاش و البته زد و بند سفارت ايران در برلين به تهران باز ميگردد.

فرخي هم اكنون بدهكار و بيكار است:

اي كه پرسي تا كجا در بند، در بنديم ما تا كه آزاد بود در بند، در بنديم ما

رژيم با سخت قرار دادن شرايط قصد به خدمت گرفتن او را دارد. سرتيپ آيرم، رئيس نظميه به او پيشنهاد مي هد در اداره سانسور كاري براي خود دست و پا كند ولي او انتاخاب خود را براي هميشه كرده است. فرخي به نام يك بدهكار، زنداني ميشود. از زندان ثبت شهرباني به زندان قصر و باز به شهرباني و دوباره به قصر و سرانجام در زندان شهرباني است كه سرنگي حاوي هواي تازه در رگ ران شاعر لب دوخته يزدي فرو مي رود. "يك روز غروب صداي دورگه گوشخراش آژادان زير هشت سكوت كريدور را شكست، فرخي را احضار كردند، تصور مي كرد مرخصش كنند، زيرا ديگر ايام حبس او به پايان رسيده بود، او را بردند، بعد هم اثاثيه مختصرش را بردند، ولي نه بيرون، بلكه به انبار محبس تحويل دادند. اين علامت بدي بود..."

خاطره را يكي از هم زنداني هاي او مي گويد.

سالها بعد يعني پس از شهريور 1320 وقتي آژادان زير هشت محاكمه ميشد در مورد اين روزهاي فرخي چني روايت كرد: آخرين روزهاي فرخي يزدي، در به روي او بسته و غذايش بد بود... لباسش يك پيراهن توري و يك زيرشلواري پاره پاره بود و سه چهار ماه در آن اتاق به روي او بسته بود... پايور زندان تذكر ميداد كه اين زنداني غذاي خارج و حق ملاقات ندارد، نبايد با كسي حرف بزند...

يكي از گواهان در مورد آن روز چنين روايت كرده است: همان روز كه قرار بود او را به بيمارستان ببرند آژادان زير هشت وارد سلولش شد و بي مقدمه شروع به گريستن كرد، فرخي كه اين جلاد را به خوبي ميشناخت، از گريه او تعجب كرد، آژادان از فخري براي همه بدي هايي كه كرده بود معذرت خواست و تقضا كرد كه او را حلال كند. فرخي همه چيز را فهميد اما خود را نباخت و منتظر ماند... اتاقي كه براي استراحت فرخي در بيمارستان زندان انتخاب كرده بودند، اتاق روشويي و حمام بود، ابتدا آمدند شيش هاي درها و پنجره را گل سفيد ماليدند، سپس فرخي را آوردند و در آن محل انداختند. قبل از آن سابقه نداشت كه مريضي را در حمام بستري كنند...

با حضور پايور نگهبان و بازرس مخصوص باز مي شد تا ما مي توانستيم به او غذا بدهيم....

غروب 23 مهر است، 18 سال از آغاز سال 1300 هجري شمسي مي گذرد. 4 سال از بند كشيده شدنش مي گذشته. رنجور و ناتوان بر تختش افتاده . ناگهان صداي باز شدن قفل در مي آيد. هيچ وقت اين موقع در را باز نمي كردند. چشمانش را باز و گوشش را تيز تر مي كند. سه نفر در آستانه در پيدا شدند، انها را ميشناسد، پزشك احمدي، سرهنگ نيرومند و رييس زندان را مي بيند. " او سالهاست كه مرگ را پذيرفته است، او سالهاست منتظر اين لحظه است، او اين حكم را در جيبش داشته است..."

در كف مردانگي شمشير مي بايد گرفت

حق خود را از دهان شير مي بايد گرفت

آب خنك در دل كوير

mehrnegar2007 — Tue, 25 Mar 2008 06:21:31 GMT

آب خنك در دل كوير

در يزد و اكثر شهرهاي كوير ايران، محلي به نام آب انبار وجود دارد، اين مكان جايگاه بالايي در روابط اجتماعي افراد داشته است. داستانها در اين رابطه وجود دارد. اين آب انبارها هم اكنون به صورت فجيعي ويران شده اند و فقط چند آب انبار انگشت شمار سالم و نو مانده اند و مابقي به محل سطل زباله مردم شهر يا جايي امن براي معتادان تبديل شده است. اما بدانيد در قديم آب انبارها معمولا در مركز محله هاي شهر واقع شده و از چهار عنصر اصلي تشكيل شده اند:

1- خزينه: به شكل استوانه (محل ذخيره آب ) كه در دل زمين ايجاد شده، آب قنات بر آن مسلط است. در عين حال زمين براي حفظ دماي اب نيز بوده است.

2- گنبد: پوشش به شكل نيمكره بر روي خزينه به منظور حفاظت آب از آلودگي هاي محيطي و خنك نگهداشتن آن.

3- پاشير: راهرو پلكاني جهت برداشتن آب از خزينه (مثلا آب انبار اميرچقماق داراي 50 پله است)

4- بادگير: وسيله اي براي هدايت جريان هوا به درون آب انبار براي جلوگيري از فساد آب است.

تعداد بادگيرها از يك تا شش با توجه به شرايط كار متفاوت است. آب انبار مريم آباد داراي يك بادگير و آب انبار شش بادگير بادگيري داراي شش بادگير است.

در شهر يزد بيش از صد آب انبار شناسايي شده كه اغلب موقفه و اصول حاكم بر طراحي آنها تقريبا يكي است. برخي از آب انبارهاي پراكنده در خارج از شهر و ديگر آباديهاي استان يزد به لحاظ موقعيت جغرافيايي طراحي و شيوه ساخت آنها تغيير مي كند.

يكي از عمده ترين مصالح ساخت آب انبار ديمه است كه از آهك و خاكستر و ماسه بادي تشكيل شده است. اين ملات ضمن آب بندي بنا از فاسد شدن آب نيز جلوگيري مي كند.

بيشتر آب انبارها داراي يك ورودي و پاشير هستند اما بعضي از آنها به لحاظ موقعيت شهرسازي و نحوه قرار گرفتن در بافت شهر، داراي دو يا سه ورودي مي باشند. آب انبار خواجه، در اول بازار مسگري و آب انبار شش بادگيري داراي دو ورودي هستند.

اگر در كوير تشنه شدي به ياد خنكاي آب در آب انبار بيفت.

حیات در یزد

mehrnegar2007 — Mon, 24 Mar 2008 12:31:34 GMT

حيات در يزد

به سبب طبيعت بياباني استان و وجود اراضي شور، گياهي آن عمدتا گياهان زير تشكيل ميدهد: خارشتر، اسفناج وحشي(آتري پلكس )، تاغ، درمنه، چوبك، كتيرا، اسپند، زرشك، پسته وحشي (بنه )، گون، بادام كوهي، انجير كوهي، گون كتيرا، جو وحشي، شور، قيچ، آويشن، اسكمبيل، تيغ كاروان كش و اَنغوزه.

اما اگر صحبت از جاذبه هاي زيست محيطي يزد شود سه نقطه حفاظت شده كالمند و بهادران به وسعت 250000 هكتار و كوه بافق و آريز با وسعت 100000 هكتار به سبب قرار گرفتن در حاشيه كوير و برخورداري از تنوع گونه هاي گياهي و حيات وحش حائز اهميت است.

منطقه كالمند داراي ارتفاعات متعدد مشرف به تپه ماهورهاي پراكنده و زمينهاي پوشيده از گياهان و بوته هاي مناطق كويري است. كالمند در 18 كيلومتري شهرستان مهريز و 50 كيلومتري مركز استان قرار دارد.

بلندترين قله يا نقطه اين محدوده 2200 متر است. راههاي دسترسي به اين منطقه عوما جيپ رو است اما در بعضي از نقاط آن كه براي ديدن سنگبها طي طريق مي شود بايد پياده روي كرد.

ويژگي هاي متعدد منطقه كالمند و بهادران از نظر اقليمي و پوشش گياهي، امكان زيست و زاد و ولد وحوش و پرندگان گوناگوني را به وجود آورده كه از بارزترين نمونه هاي حمايت شده آنها مي توان به آهو (غزل ايراني ) جبير و هوبره اشاره كرد.

آهوي ايراني، جبير، كل، بز، قوچ و ميش، پلنگ، كفتار، انواع روباهها مثل روباه شني، گرگ و خرگوش از مهمترين گونه هاي حيات وحش منطقه به شمار مي روند.

كبك تيهو، هوبره، باقرقره، زاغ بور و انواع عقابها را در منطقه مي توان مشاهده نمود. كل و بز كه از پستانداران قابل شكار هستند با جمعيتي قابل ملاحظه در حوزه كالمندو بهادران و در ارتفاعات زيست مي كنند و قوچ و ميش در تپه ها ديده مي شوند.

مهمترين كانون تمركز آهو، دشت بهادران و دشت چاه مورتيني، خالقي و دشت معدن است. مهمترين كانون تمركز قوچ و ميش و جبير منطقه تپه ماهور سرخ رنگ رودخانه لاغره است. اين منطقه انواع خزندگان مناطق كويرها را در خود گنجانده از جمله خزندگان معروف منطقه: لاك پشت، بزمجه، مارهاي سمي، افعي و مار جعفري در منطقه قابل مشاهده هستند.

mehrnegar2007 — Mon, 24 Mar 2008 06:35:18 GMT

عيد بر تو مبارك باد...

من يزدم

روزهايم به مهر و موم شده به خورشيد سوزان و شبنم وصله به ستاره هايي كه چيدنشان آسان است جنس تنم از كوير و نگاهم تشنه آب است.

در قلب سرزميني كه سبز است به نام محمد (ص) سفيد است و قدمهاي مردي باراني در يك صبح جمعه و سرخ است به شقايقهاي پرپر شده بر تپه هاي معراج.

پهناي وجودم حدود چهل و پنج كيلومتر است و نفس ميكشم در محدوده خشك و بياباني.

در هواي من خدا جاري است و پشت بامهاي كاهگلي وجودم تراست از نم نمك باراني.

هنوز زنده ام به خانه هاي خشتي و طاقهاي ضربي

زنده ام به رنگ كاشي كاري لطيف و معماري ظريف

و زنده ام به مردماني كه از جنس آب و آيينه اند.

بهار كه ميشود گونه هايم سرخ مي شود از شكوفه هاي گيلاس

به تابستان كه مي رسم گم مي شوم در كوچه باغهايي كه بوي انار مي دهد

پاييز كه از خيابان مهر مي گذرد بهانه مي كنم حاشيه نارنجي بودن را

و زمستان تابلويي است سفيد در خاطره بلند شبهايم

ارگ بم در يزد

mehrnegar2007 — Wed, 19 Mar 2008 06:21:31 GMT

ارگ بم در يزد

قلعه خويدك در روستاي قديمي خويدك در فاصله 17 كيلومتري جنوب شهر يزد و در مسير راه يزد- بافق اقع شده است و گردشگران و بينندگاني كه از اين اثر باستاني ديدن مي كنند، به علت كاربرد مصالح بومي و استفاده از روشها و سبكهاي معماري سنتي كوير در اين قلعه، آن را در رديف ارگ بم قرار مي دهند.

اين بنا از قلعه هاي باستاني يزد محسوب مي شود كه قدمت آن مربوط به قرن نهم و دهم هجري است و ديواره هاي اطراف قلعه با تركيب خشت و چينه، با ارتفاع 8 متر و با تزييناتي زيبا در نماي بيروني احداث شده است. درب ورودي قلعه با طاق هلالي بلند در ضلع جنوبي واقع شده و در فضاي داخلي قلعه چهار رديف اتاقكهايي است كه سقف آنها به صورت آهنگ و قوس هلالي است. در چهارگوشه قلعه برجهايي براي ديده باني ديده مي شود كه براي حفظ امنيت مردم روستا در قديم ساخته شده است. در اطراف ديواره هاي قلعه، دو خندقهايي به عرض 10 متر وجود داشته است، ولي متاسفانه هم اكنون اين خندقها پر شده است. بقاياي يك آسياب آبي نيز در جوار اين قاعه تاريخي ديده مي شود، اين آسياب در مسير قنات قرار داشته و همين امر نشان دهنده سيستم آب رساني درر قلعه است و نگهبانان قلعه نيز از ان حفاظت مي كردند كه دشمنان آنرا قطع نكنند.

اين قلعه دو هزار و 252 متر مربع وسعت دارد و سال هاي متوالي در زمان هاي قديم اين قلعه، مسكوني بوده است و هم اكنون به عنوان يك اثر باستاني ارزشمند محسوب مي شود. در حال حاضر در استان يزد حدود 45 قلعه تاريخي و باستاني شناسايي و نقشه برداري شده كه 23 مورد آن در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده و از بقيه قلعه ها نيز گزارشي تهيه و تنظيم شده است كه به زودي در فهرست آثار ملي به ثبت خواهد رسيد.

قدمت روستاي خويدك به بيش از 2000 سال مي رسد و قلعه قلعه خويدك نيز در تاريخ 22/5/84 به شماره ثبتي 13029 در فهرست آثار ملي كشور قرار گرفت.

خانه هاي قديمي يزد

mehrnegar2007 — Wed, 19 Mar 2008 06:20:18 GMT

خانه هاي قديمي يزد

خانه هاي قديمي از نظر وضعيت استقرار نوعا در جهت قبله قرار دارند. اين جهت گيري از نظر اقليمي شرايطي را به وجود آورده است تا فضاهاي تابستاني و اتاقهاي زمستاني به طرزي منطقي پيرامون حياط مركزي قرار گيرند.

(حياط مركزي) اصلي ترين فضاي خانه هاي يزدي است. حوض آب در وسط حياط، كه ابعاد آن به حداكثر مي رسد و انرژري خورشيد را در خود جاي مي دهد. باغچه ها و پريشه ها با درختان كم آب خواه، همچون انار، انگور، انجير، مورد و عناب و بعضا پسته، ضمن تاميين سايه و ايفاي نقش زيبا، فقر رطوبت محيط را جبران مي كنند. به عبارتي همه عناصر متشكله خانه يزدي دست به دست هم مي دهند تا اقليمي كوچك و قابل زيست براي انسان فراهم سازند. حياط خانه هاي يزدي مكاني براي انواع بازي هاي محلي، سرگرمي و تفريح كودكان و نوجوانان است.

داربند( داربست) درختان انگور به گونه اي طراحي ميشوند تا در تابستان به صورت(چتر) مانع ورود تابش خورشيد به فضاهاي مسكوني شوند و در زمستان در حالت عريان بدون برگ، نعمت خورشيد را به درون اتاقها هدايت مي كنند و و نور و گرما مي بخشند. در اغلب خانه هاي يزد (تالار) وجود دارد كه به صورت صُفه و ايوان بزرگ، محلي براي گذران ساعات عصر و شبهاي تابستان است. اتاقها با نامهاي سه دري، پنج دري، هفت دري، اوراسي، شكم دريده،‌ از هم تفكيك مي شوند كه هر كدام در پاسخ گويي به نيازهاي ساكنان خانه مسئوليتي مشخص دارند.

در مكتب معماري زد(حرمت) و ( حجاب) يك اصل تلقي مي شود. حريم خانواده از تجاوز سمعي و بصري به دور است. هيچ خانه اصيل يزدي را نمي توان يافت كه ديد نامحرم به درون آن ممكن باشد. هشتي، كرياس، دالان و ديوارهاي بلند، نحوه آرايش و سازماندهي فضاهاي گوناگون دورادور حياط به گونه اي است كه مفهموم ( حجاب) را به كاملترني وجه نشان مي دهد، به نحوي كه ساكنان خانه به دور از چشم اغيار در آرامش ، آسايش، امنيت و ايمني زندگي مي كنند. اين شيوه طراحي، در عين حال، در تابستانهاي گرم حداكثر سايه را در خانه فراهم مي كند. اتخاذ روشهاي ساختماني مناسب، انتخاب مواد و مصالح سازگار با اقليم، همچون نما سازي با ( سيم گل) و دم گيري گچي، زيبايي، آسايش، دوام و... به ارمغان مي آورد. اتاق مهمانخانه در معماري مسكوني يزد سمبل احترام و بزرگداشت ميهمان بوده است. در خانواده هايي كه از تمكن مالي برخوردار بوده اند و يا به اقتضاي شغل صاحبخانه، حياط ويژه و مستقلي براي ميهمان در نظر مي گرفتند، اين حياطهاي اختصاصي به ( بيروني) معروفند كه در مقايسه با ( اندروني) به معناي فضاي كاملا خصوصي اهل خانه تفكيك و تميزند. خانه هاي تجاري و روحانيون رده بالا به لحاظ ضرورتهاي شغلي داراي بيروني و اندروني بوده است. خانه ملك التجار، خانه شفيع پور ( ميرزا شفيع)، خانه لاريها، خانه ايت الله صدوقي، خانه آسيد هاشم آقا ( نجفي يزدي)، خانه علي آقا شيرازي از اين نمونه است.

در غالب خانه هاي يزدي، زيرزمين پيش بيني شده كه به عنوان فضاي زيست در تابستان، محل نگهداري مواد خوراكي و يا انبار از آنها استفاده مي شده است. طراحي آنها به گونه اي است كه از طريق ارتباط با بادگير، حياط، جوب، گودال باغچه در تابستان گرم منطقه، محيطي آرام و مطبوع را براي استراحت ايجاد مي كنند. سردر ورودي خانه ها نيز نماينگر تشخص و منزلت اجتماعي صاحبخانهاست. نام و ياد خداوند به صورتهاي مختلف بر سردر خانه براي تبرك و تيمن نقش مي بندد. كوبه هاي در خانه ها معمولا به دو صورت متفاوت بر دو لنگه در نصب مي شوند كه هر كدام با توجه به نوع صداي ان به خانمها و آقايان اختصاص دارد. لازم به يادآوري است كه از فضاي پشت بام خانه در شبهاي تابستان براي استراحت استفاده مي شده.

پاره اي از خانه هي قديمي يزد به دلايل متفاوتي در كنار هم تركيب شده اند و مجموعه هاي ارزشمندي را به وجود آورده اند. مجموعه فاميلي عربها در محله فهادان، مجموعه فاميلي اولياء در جنب مسجد امير چقماق، مجموعه فاميلي شيرازي در كوي گلچينان و مجموعه فاميلي لاريها در كوچه كتابخانه از اين دسته محسوب مي شوند.

از ديگر خانه هاي نفيس يزد كه هركدام داراي ويژگي هاي هنري، معماري، ساختماني، تاريخي خاص خود مي باشد مي توان به شرح زير نام برد:

خانه حاج علي اكبر قناد، خانه شيخ هراتي، خانه مشير، خانه حسينيان، خانه ميرزا محمد حسن قزويني زاده، خانه پوست فروشها، خانه كلاهدوزها، خانه حاج آقا حسين باغي و خانه بيبي فاطمه تاجر. در شهرهاي تفت، اردكان، ميبد، ابركوه، بافق و مهريز نيز خانه هاي نفيس متعدد وجود دارد.

خانه لاريها