صنايع دستي و هنرهاي سنتي

قالي بافي

عمده ترين صنعت دستي يزد قالي بافي است. نقشه هاي اصيل فرش يزد به نام هاي هراتي، گل و ماهي، سردار جنگل، كرماني است. حاشيه قهوه اي و زمينه ي قرمز سير از مشخصات قالي يزد است.

زيلو بافي

مركز زيلو بافي استان شهرستان ميبد است و قدمت زيلو بافي در اين شهر به دوره پيش از اسلام مي رسد. زيلو يكي از مناسب ترين و بادوام ترين كف پوشها به ويژه مناطق كويري است. در حال حاضر بيشتر توليد زيلو به مصرف كف پوش مساجد و تكايا مي رسد. قديمي ترين زيلو با قرنها سابقه ساخت هم اكنون در مسجد جامع ميبد است. نقشهاي زيلو به نامهاي پرت توره، زلفك، ركن دوني( ركن الدين)، هشت پر كوچك، هشت پر بزرگ، بند رومي و كليد مشهورند.

ترمه

ترمه پارچه ايست در نهايت زيبايي كه تار آن از ابريشم طبيعي تابيده و پودش از ابريشم نخ پشم كرك الوان است.

در قديم ترمه را با انگشتان دست مي بافدند و هم از اين جهت به آن" انگشت باف"‌هم شهرت داشت. اما در حال حاضر توليد آن نيمه دستي است. ترمه در انواع شال و چارقدي بافته مي شود. نقشهاي عمده ي ترمه بته جقه، شاخ گوزني، گل، شاه عباسي و گل محمدي است. بافت اين پارچه در ايران سابقه اي چهارصد ساله دارد و ابتدا زرتشتيان از آن براي تهيه شلوارهاي كمري كه مخصوص مجالس جشن و عروسي است بهره مي گرفتند.

غير از بافت پارچه زري كه قدمت آن به دوره ساسانيان مي رسد، بافته هاي ديگري چون مخمل، شمد، روتختي، جيم، سجاده، احرامي، قناويز، دنداني، روفرشي و پارچه دارايي، از ديگر هنرهاي زيباي هنرهاي استان يزد است.

سفال و سراميك

سفال گري از قدمي ترين و شايد نخستين صنعت دست ساخت بشر از خاك بوده كه قدمت آن در ايران به 6000 سال قبل از ميلاد مي رسد. ميبد مركز مهم سفال و سراميك استان يزد است كه عمده فعاليتهاي سفال و سراميك در آن متمركز شده است. در اصطلاح محلي به توليدات سفال "‌كواره" ‌مي گويند. با استفاده از منابع گل رس و با برخورداري از قرنها تجربه و كار آموختگي، توليد انواع ظروف سفالي و سراميكي در ميبد رواج دارد. بخش عمده از سفالينه هاي ميبد در داخل استان مصرف مي گردد و بخشي نيز راهي بازارهاي داخلي و خارجي مي شود. سفال و سراميك ميبد با نقشهاي اصيل "‌ مرغ و ماهي" و " خورشيد خانوم" شهرت دارد.

حصير بافي

در استان يزد اين هنر دستي، منحصرا در شهر بافق و بخش هاي بهاباد و مباركه رايج است، كه از برگها و رشته هاي مويي ساقه درخت خرما در اندازه هاي مختلف تهيه مي گردد.  محصولات آن شامل بادبزن، سبد، كلاه حصيري و ... مي باشد.

گيوه بافي

بافت گيوه از گذشته هاي بسيار دور در اين استان معمول بوده و گيوه، پاپوش ظريف، گرم، سبك و بادوام است كه در انواع مختلف، در شهرستانهاي تفت و مهريز، بخش نير، روستاهاي هنزا، بغداد آباد و بهاباد تهيه مي گردد. آهنگري، كاشي سازي، سريشم سازي، قلم زني، چرم سازي، شيشه گري، موتابي نمونه هايي ديگر از صنايع دستي ديار ماست.

شيريني هاي يزد

شيريني پزان يزد را در اصطلاح ( خليفه) يا حاج خليفه، مي نامند. اين خليفه هاي هنرمند از هفتاد سال پيش كه كار شيريني سازي و شيريني پزي با دست انجام مي شد تا به امروز كه قسمت اعظم آن را ماشين انجام مي دهد هنوز هم با دقت و مهارت و حوصله اين سوغات معروف يزد را به ايران و حتي كشورهاي جهان عرضه مي دارند. شيرني هاي عرضه شده عبارتند از باقلوا، لوز بيد مشك، لوز پسته، لوز نارگيل، قطاب، پشمك، نان برنجي، حاجي بادام، زولوبيا، گوش فيل. به غير از اينها از شيريني هاي محلي خاص يزد مي توان حلوا توت، جوز قندي، حلوا تق تقك، سكنجبين و شربت نارنج را نام برد. سوهان يزدي و عرقيجات سنتي آ» نيز بسيار مطلوب و داراي طرفداران فراواني است.

غذاهاي محلي

كماچ، كماچ سارباني، سورك، لتير، نان تابعي، نان كرنو، آش شولي، آش گندم، آش ماش، آش پرگ، آش كدو، انواع خرشتهاي محلي يزد، متنجينه، گردو سيب زميني، كله جوش.

لباسهاي محلي

جبه، جليقه، ارخالق، قبا، شال، نمد، چوقه، آب دست، شليته( دامن چين چين) كه بعضي از اين لباسها مانند جبه اكنون در مغازه هاي خيابان مسجد جامع عرضه مي گردد.