موقعیت جغرافیایی:

استان یزد با 131هزار کیلو متر وسعت از شمال و غرب به اصفهان، شمال شرق به خراسان، از جنوب به کرمان وفارس، محدود است و 700 کیلو متر تا تهران فاصله دارد. این استان در کمربند خشک و نیمه خشک کره شمالی قرار دارد و دارای 51 دهستان، 23 شهر،20 بخش و 10 شهرستان است و قریب به یک میلیون نفر جمعیت دارد. یزد دارای آب و هوای اقلیمی و گرم و خشک بیابانی است،نوسان دما در تابستان تا 46 درجه سانتیگراد بالای صفر در نوسان است، متوسط بارندگی سالانه آن 110 میلیمتر گزارش شده است. یزد دارای دو هزار و هفتصدو شصت و چهار کیلو متر راه،شامل200 کیلو متر بزرگراه،960 کیلو متر راه اصلی، 670 کیلو متر راه فرعی و بقیه ،سایر راهها میباشد. اردکان، تفت، میبد، مهریز،طبس، صدوق، خاتم، بافق و ابرکوه از شهرستانهای استان یزد هستند که تفت با 20 کیلومتر و طبس با 370 کیلومتر به ترتیب کمترین و بیشترین فاصله را با شهر یزد دارا هستند. در این استان تا کنون6700 اثر تاریخی شناسایی شده که 1017 اثر در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

وجه تسمیه شهر یزد:

واژه هایی که در سفرنامه، سیاحتنامه ها و دیگر مدارک تاریخی مربوط به پیش از اسلام حتی ماد و پارت تا دوران کنونی به شهریزد داده شده است عبارتند از:آتشکده یزدان،ایز، ایزاطیخه، ایزدیس، ایساتیس،ایستخای کت،کتروا، کته،کث، کثه، که، کهثه،گث، گبست، دار السیاده، دارالشیعه، دارالعباده،دارالمومنین، شهر ایزد،یزد جی یزد، یزدان شهر، یزدان گرد،یست، یسدی، یسن ویکس.

توضیحات بیشتر:

ایساتیس یا"فرافر" عینا شهر کنونی نبوده بلکه شش فرسخ بالاتر از این شهر به سمت فرافر"هرفته" در دامنه کوه مهریز قرار داشته وشاید ایساتیس همان است که در جغرافیا بطلمیوس به نام:ایستیخای" در بیابان کارمانیا"کرمان" از آن یاد شده است. کثه که بیشتر، نام یزد را بدان خوانده اند که معنی شهر کوچک است. زیرا کثه در مقایسه با ایساتیس که شهر بزرگی بود و در حومه ی یزد قرار داشته، کوچک بوده است. بعد از آمدن اسلام و گرایش مردم یزد به دین اسلام عنوان دارالعباده یا درالعباده به این شهر داده شده است. زیرا علاء دوله کالنجار از ملکشاه سلجوقی تقاضای حکومت یزد را کرده بود تا در آنجا به عبادت بپردازد.

پیشینه تاریخی:

دست افزارهای سنگی یافت شده در دره های شیرکوه، نگاره های کوه ارنان وقطعات سفال نقش دار یافته شده در نارین قلعه ی میبد، همه حکایت از قدمت ودیرینگی این شهر می باشد. همچنین قدمت مربوط به آتش معروف بنای زرتشتیان، " آتشکده یزد" که به دو هزار و پانصد سال می رسد، صحت مطالب فوق را تاکید می نماید. با برپایی شهر یزد مدنیت آن در چهار کانون عمده" مهریز، فهرج، یزد ورستاق، میبد" پا گرفته است که به دوران باستان جزء ممالک مادها بوده است. گفتنی است قدیمی ترین سفر نامه هایی که در مورد یزد عنوان کرده است یکی سفر نامه ی مارکوپلو می باشد که می گوید: " یزد در ایران اصیل قرار دارد وشهری است خوب واصیل وتجارب بسیار خوبی دارد."

گویش مردم یزد:

مردم یزد به زبان فارسی رایج با پاره ای ویژگی های گویشی سخن می گویند و بسیاری از واژه ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده اند. در استان یزد برخی از ویژگی های گویشی میان شهرستانهای مختلف محسوس است. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن می گوید و بویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می دهند.

سنتها ومراسم:

اکثریت قریب به اتفاق مردم استان یزد پیرو دین اسلام وشیعه ی دوازده امامی هستند به همین دلیل مجموعه مراسم تحت تاثیر رفتارها و کنش های فرهنگی اسلامی وملی صورت می گیرد. مراسم مربوط به جشن ها واعیاد زرتشتیان نیز از جذابیت خاصی برخوردار است. مراسمعروسی وهمسر گزینی طی مراحلی صورت می گیرد. خواستگاری، وکیل پرسان، گواه گیران، عروس کشان وپاتختی از جمله مراحل است.جشنها ماهانه ، جشنهای فصلی موسوم به گاهنبار، نوروزجمشیدی ومراسم پنج روز پایان سال، روز تولد آشو زرتشت پیامبر ایران وباستان(روز خرداد از ماه فروردین مصادف به ششم فروردین) و جشن سده یا بزرگداشت آتش اهورا مزدا منصوب به هوشنگ پادشاه پیشدادی در روز دهم بهمن ماه از مهمترین مراسم شادی هستند که از سوی زرتشتیان با شکوه خاصی برگزار می شود. مراسم عید پسح یهودیان به  مدت هشت روز به مناسبت نجات قوم بنی اسائیل توسط حضرت موسی (ع) در کنیسه "هاداش" یزد از طرف اقلیت بسیار کوچک یهودی برگزار می شود. اما در میان مراسم مذهبی،(نخل ربداری) که از قدیم الایام در یزد موسوم بوده است جذابیت خاصی دارد. نخل به عنوان طابوت سومین امام یعنی امام حسین(ع) شناخته می شود. نخل، چوب بستی عظیم به شکل برگ درخت است که شباهتی به برگ خرما ندارد. نخل با پارچه سیاه سر تا پا سیاه پوش می شود و صدها شمشیر، قمه و خنجر برهنه با تزئینات خاصی مانند: آئینه ها، میوه ها، پولکها، منگله ها، دستمالهای ابریشمی رنگی بر دوطرف بدنه نخل بسته می شود. در دهه اول ماه محرم ویا در دهه آخر ماه صفر( دو ماه خاص عزاداری  شیعیان) نخل توسط مردم عزادار مانند کشتی به حرکت در می آید وسه دور گرد میدان محل نخل می چرخد وآنگاه آرام، آرام به درون آشیانه خود باز می گرددهمراه با چنین مراسمی، روضه خوانی، سینه زنی وعزاداری انجام می شود.

صنایع دستی وسوغات:

مهمترین صنایع دستی در استان یزد عبارتند از قالی، قالیچه، گلیم، مخمل، زری، چادر شب، دستمال، مرس ریزه جیم، قناویز، اجرامی، شمد، ترمه، پرده، زیلو، روفرشی، کرباس، بقچه، لنگ، کیسه حمام، خورجین، پتو، سفال، سرامیک، حصیر، کاشی وگیوه.در میان صنایع دستی قالی بافی، ترمه بافی، زیلئ بافی، ساخت سفال سرامیک و کاشی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. شیرینی پزی در یزد سابقه طولانی دارد. در یزد شیرینی های سنتی مانند باقلوا، قطاب، لوز نارگیل، پشمک، نان برنجی، حاجی بادام تهیه می شود.