همشهريان مهربان

ممكن است شما درشهرتان از پيروان آيين زرتشت را نديده باشيد ولي در برخي استانها از جمله يزد، پيروان اين آيين زندگي مي كنند، از جهات مختلفي زرتشتيان در يزد همشهريان مهرباني به حساب مي آيند، دلايل زيادي براي براي اين عنوان وجود دارد، يكي از ساده ترين دلايلش همين چند وقت پيش اتفاق افتاد، به دليل همزماني جشن سده با ايام عاشورا و تاسوعاي حسيني، اين جشن كه چندين قرن به طور مرتب و همه ساله اجرا مي شد به نيت احترام به امام حسين(ع) برگزار نشد و زرتشتيان برخلاف ديگر سالها در اين ماه، همراه مسلمانان به عزا داري پرداختند.

آيا مي دانيد نيايش خداوند در آيين زرتشت چگونه انجام مي شود؟ در فرهنگ زرتشتيان جشن به معني ستايش و نيايش خداوند است. زرتشتيان سه گونه ستايش و نيايش برگزار مي كنند. اولين روش نيايش، نيايشهاي روزانه يا نماز است، زرتشتيان روزي پنج بار نماز( نيايش ) روزانه مي خوانند.

نشان فروهر

حتما شما با نشان دين زرتشتيان و يا همان فروهر( فره وشي) يا نشان ايرانيان باستان در برخي مكانها از جمله آتشكده يزد برخورد كرده ايد، در شرح اين نشان بايد گفت:‌واژه فروهر به معني فزاينده و پيشرفت دهنده مي باشد و در اين آيين يكي از نيروهاي پنج گانه وجودي انسان مي باشد. فروهر در حقيقت ذره اي از پرتو اهورائي( نور الهي) مي باشد كه در وجود انسان از طرف خداوند وديعه گذاشته شده است و باعث پيشرفت و تكامل انسان بوده تن و روان را به سوي رساني و جاوداني رهبري مي كند. بايد ياد آور شد كه پس از مرگ فروهر انسان به همان صورت اوليه خود به اصل خود مي پيوندد.

مكانهاي مقدس

زرتشت هم مثل ديگر آيين ها به برخي مكانها به عنوان جاي متبرك و به اصطلاح نيايشگاه مي نگرند، هر كدام در موقعي از سال مورد توجه قرار مي گيرد و اعمال مخصوصي در آن انجام مي شود، اكثرا اين نيايشگاهها در استان يزد قرار دارد.

زيارتگاه( نيايشگاه) پير هريشت، اعمال مخصوصي در روزهاي امرداد تا خور(خير) و در تقويم ايراني 7 تا 11 فروردين هر سال در اين مكان برگزار مي گردد. زيارتگاه پيرهريشت در 90 كيلومتري غرب يزد واقع است. به باور زرتشتيان پناهگاه دختر( كنيز) يزد گرد كه نامش مرواريد بوده( نام او را گوهر بانو نيز گفته اند) مي باشد. وقت كرديد يه سري بزنيد.

پيرسبز ديگر نيايشگاه زرتشتيان است. به اصطلاح محلي به نياشگاه چك چك معروف است. روز اشتاد تا ارنام به مدت 5 شبانه روز(24 الي 28 خرداد ماه) ادامه مي يابد.

زيارتگاه پيرسبز در 68 كيلومتري خرب شهر يزد و نزديكي اردكان در كمر كوهي واقع شده و روايت استپناهگاه يكي از شاهدختهاي ساساني به نام حيات بانو مي باشد. در ديواره سنگي روييدني هايي مانند پرسيوشان و انجير كوهي رشد كرده است و آب قطره قطره از شكاف سنگها بيرون مي ريزد و در داخل حوض سنگي زير ذخيره مي گردد.زيارتگاه پيرنارستانه از ديگر زيارتگاهاست، روز سپندارمزد تا آذر پنجمين تا نهمين روز تير ماه باستاني 2 تا 6 تير خورشيدي زرتشتيان به 31 كيلومتري شرق يزد و در پشت كوه دربيد مي روند. گويند يكي از شاهزادگان ساساني بنام اردشير بر شكارچي روشن بيني نمايان مي شود. زرتشتيان به مدت 5 روز در اين زيارتگاه به گرد هم آمده و و نيايش مي كنند.

زيارتگاه پارس بانو ( بانوي پارس) در زور مهر تا روز ورهرام  شانزدهمين تا بيستمين روز از تير ماه باستاني 13 تا 17 تير خورشيدي ميزبان اهالي آيين زرتشت است. زيارتگاه پيربانو در دامنه كوهي نزديك جنوب شهر عقدا در 112 كيلومتري شمال غرب يزد و در محلي به نام ارجنان (زرجو) واقع شده يا از تهران به شمت يزد از عقدا گذشته دهكده بعدي سمت راست جاده شمس آباد به طرف پيربانو مي رود به باور زرتشتيان شهبانوي پارس با نام خاتون بانو در اين مكان مقدس پناهنده شده است.

زيارتگاه پيرناركي در زور مهر تا روز ورهرام  شانزدهمين تا بيستمين روز از امرداد ماه باستاني 12 تا 16 مرداد خورشيدي ميزبان مردم زرتشت است. زيارتگاه پير ناركي در 58 كيلومتري غرب شهر يزد بر دامنه كوه بلندي بنام كوه تجنك نزديك دره زنجير و يا در نزديكي تفت، از دره گيگون واقع است. آورده اند كه پناهگاه عروس فرومانرواي پارس كه نامش نازبانو مي باشد را اين مكان مقدس در خود گرفته است. زرتشتيان در روزهاي ويژه زيارت ناركي در اين مكان با گردهم آمدن به نيايش اهورامزدا مي پردازند. همه ساله در اين مكان مقدس جشنواره فرهنگي، ديني به همرا اهداي جوايز به دانش آموزان و دانشجويان ممتاز زرتشتي سراسر ايران و جهان برگزار مي گردد.

آداب ديني، روزه و نماز

در اين آيين برخي روزها خوردن و آشاميدن برخي مواد غذايي ممنوع است و به اصطلاح روزه ميگيرند. به اين روزها روزهاي نبر(كشتار) مي گويند.

روزه گرفتن در آيين زرتشت نخوردن گوشت قرمز و مرغ در هر ماه است.

روزه گرفتن و نخوردن خوراك در طول روز در آيين تشتيان وجود ندارد بجاي آن در هر ماه در روزهاي نبر كه به نامهاي و همن، ماه، گوش و رام وجود دارد. زرتشتيان در اين روزها از كشتار حيوانات و خوردن گوشت پرهيز مي كنند تا باعث حفظ حيواناتو همچنين سلامتي انسانها گردد.

جشن زرتشتيان

جشن و جشنواره يكي از ويژگي هاي كيش زرتشتي است. در اين كيش، وظيفه شاد بودن و نشاط داشتن، از واجبات ديني است تمام جشن هاي ديني همراه با ضيافت و سرود و پايكوبي و بسياري آداب و رسوم لطيف ديگر است. نيايش گروهي از جمله كارهايي است كه انجام آن در اين جشن ها واجب است و نيايشگر نه تنها بايد از ته دل پاك باشد، بلكه بايد از نظر ظاهري و جسمي نيز تميز باشد. به طور كلي زرتشتيان بر پا كردن جشن را امري ثواب دانسته، اما 7 جشن بوده كه همواره برپايي آنها جزؤ واجبات ديني بوده است.

تولد( زادروزاشوزرتشت)

خورداد و فروردين ماه باستاني يا همان 6 فروردين خورسيدي است و از جمله روزهايي ايت كه در نظام جمهوري اسلامي ايران براي زرتشتيان به عنوان تعطيل رسمي شناخته شده است.

در چنين روزي در زمان فرمانروايي لهراسب اشوزرتشت در خانه در كنار رود درجي كه به درياي چست( اروميه) ميريخت با چهره نوراني از مادرش دغو زاده شد و چون نام خاندان پدرش اسپنتمان بود او را زرتشت اسپنتمان نام نهادند و در روز خورداد و فروردين ماه در زمان شاه گشتاسب كياني از جانب اهورا مزدا به پيامبري برگزيده شد.

درگذشت اشوزرتشت

روز خير ( خور) يازدهمين روز دي ماه باستاني يا روز 5 دي خورشيدي است. اين روز نيز براي زرتشتيان تعطيل رسمي است.

پيامبر ابران باستان اشوزرتشت در سن 77 سالگي هنگاميكه به همراه شاه لهراسب و گروهي از پيروانش در آتشكده بلخ به نيايش مشغول بودند با يورش سپاهيان مهاجم توراني توسط سردار توراني، توربراتور جان باختند. پيروان آيين زرتشت معتقدند، اشوزرتشت اگرچه از جهان رفته ولي روان پاكش همراه با اندرز و آموزشهاي جاودانه اش پيوسته زنده مي ماند.

نوروز در آيين زرتشت

نوروز از نخستين روز بهار برابر با روز اورمزد و فروردين ماه از سالنماي زرتشتيان آغاز و بنا بر روايات تاريخ نويسان در روزگا باستان يك ماه طول مي كشيد و امروز تا سيزده ادامه دارد.

نوروز بزرگترين جشن ملي ايران است كه از روزگاران بسيار دور براي ما به يادگار مانده است و بنياد ان را به جمشيد شاه پيشداري نسبت مي دهند و حتي امروز اين جشن به نام نوروز جمشيدي معروف است. گويند به دوران جمشيد سرما و طوفان بزرگ ايرانوج( ايران) فرا مي گيرد و پايان سال در آغاز بهار سرما و طوفان به پايان مي رسد و به شادي آن جشن بزرگي برپا مي شود كه نوروز مي نامند. حكيم عمر خيام در نوروز نامه درباره اين جشن چنين مي نويسد: سبب نام نهادن نوروز آن بوده است كه آفتاب در هر 365 شبانه روز ربعي به اول دقيقه حمل به باز آيد و چون جمشيد ان روز را دريافتنوروز نام نهاد و جشن بزرگي برپاكرد و مردم نيز از وي پيروي نمودند.

فردوسي طوسي در شاهنامه در اين باره مي فرمايد:

سر سال نو هرمز و فروردين

بر آسوده از رنج تن دل زكين

به جمشيد بر گوهر افشاندند

مر آن روز را روز نو خواندند

چنين جشن فرح از آن روزگار

بمانده از آن خسرو اين يادگار

بهار فصل گل و ريحان و سرسبزي باغ و بستان است در اين ايام دشت و صحرا سبز و خرم است. و باد بهاري درختان را شكوفا مي كند و لباس نو مي پوشاند. نوروز جشن نوزايي طبيعت است و مردمان نيز به نشانه هم آهنگي با طبيعت لباس نو مي پوشند.

كعبه زرتشت

نام بنايي است در نقش رستم فارس. سنگ بناي اين سازه داراي ويژگي شفافيت است. ايرانيان براي روشنايي شب محل مردگانشان از اين سنگ بهره مي گرفتند تا با گذراندن شمع يا فانوسي درون اين اتاق فضاي دور آن جا را روشن نگاه مي دارند. در اينجا هم اين بنا براي روشنايي آن مكان كه بدنهاي شاهان در آنجا مي باشد ساخته شده است.

برخي باورها

زرتشتيان معتقدند كوه ناركي مكان ناپديد شدن دختر يزد گرد سوم است به اعتقاد زرتشتيان كوه ناركي مكان ناپديد شدن شاهزاده بانو ( دختر يزد گرد سوم خواهر شهربانو همسر امام حسين(ع)) است.

اما زرتشتيان اعتقاد دارند شاهزاده ناز بانو بعد از فرار از دست دشمنان در يكي از جنگها، به كوه ناركي پناه آورده و در آنجا از نظرها غائب شده.

بعد از ناپديد شدن نازبانو زرتشتيان در دوره قاجار ساختماني به عنوان زيارتگاه زرتشتيان بنا كرده اند كه در اطراف آن استراحتگاههايي جهت اقامت موقت زائران زرتشتيان وجود دارد.

در كنار اين زيارتگاه كه در 15 كيلومتري مهريز است كوه چشمه قرار دارد و هر ساله زرتشتيان در روزهاي 12 تا 16 مرداد جهت نيايش و زيارت به اين مكان مي آيند.