| تبليغات | X |
براي مشاهده تمامي مطالب بروي آرشيو موضوعي كليك كرده. همچنين براي آگاهي بيشتر و راهنمايي جهت گردشگري و مسافرتهاي نوروزي به استان يزد از هتلها، مهمانپذيري ها، موزه ها، آثار باستاني، تلفنهاي ضروري،گردشگاهها، صنايع دستي، دفاتر خدمات مسافرتي و جهانگردي و ... در آرشيو موضوعي بروي نوروز نامه كليك كنيد.
ارگ بم در يزد
قلعه خويدك در روستاي قديمي خويدك در فاصله 17 كيلومتري جنوب شهر يزد و در مسير راه يزد- بافق اقع شده است و گردشگران و بينندگاني كه از اين اثر باستاني ديدن مي كنند، به علت كاربرد مصالح بومي و استفاده از روشها و سبكهاي معماري سنتي كوير در اين قلعه، آن را در رديف ارگ بم قرار مي دهند.
اين بنا از قلعه هاي باستاني يزد محسوب مي شود كه قدمت آن مربوط به قرن نهم و دهم هجري است و ديواره هاي اطراف قلعه با تركيب خشت و چينه، با ارتفاع 8 متر و با تزييناتي زيبا در نماي بيروني احداث شده است. درب ورودي قلعه با طاق هلالي بلند در ضلع جنوبي واقع شده و در فضاي داخلي قلعه چهار رديف اتاقكهايي است كه سقف آنها به صورت آهنگ و قوس هلالي است. در چهارگوشه قلعه برجهايي براي ديده باني ديده مي شود كه براي حفظ امنيت مردم روستا در قديم ساخته شده است. در اطراف ديواره هاي قلعه، دو خندقهايي به عرض 10 متر وجود داشته است، ولي متاسفانه هم اكنون اين خندقها پر شده است. بقاياي يك آسياب آبي نيز در جوار اين قاعه تاريخي ديده مي شود، اين آسياب در مسير قنات قرار داشته و همين امر نشان دهنده سيستم آب رساني درر قلعه است و نگهبانان قلعه نيز از ان حفاظت مي كردند كه دشمنان آنرا قطع نكنند.
اين قلعه دو هزار و 252 متر مربع وسعت دارد و سال هاي متوالي در زمان هاي قديم اين قلعه، مسكوني بوده است و هم اكنون به عنوان يك اثر باستاني ارزشمند محسوب مي شود. در حال حاضر در استان يزد حدود 45 قلعه تاريخي و باستاني شناسايي و نقشه برداري شده كه 23 مورد آن در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده و از بقيه قلعه ها نيز گزارشي تهيه و تنظيم شده است كه به زودي در فهرست آثار ملي به ثبت خواهد رسيد.
قدمت روستاي خويدك به بيش از 2000 سال مي رسد و قلعه قلعه خويدك نيز در تاريخ 22/5/84 به شماره ثبتي 13029 در فهرست آثار ملي كشور قرار گرفت.
خانه هاي قديمي يزد
خانه هاي قديمي از نظر وضعيت استقرار نوعا در جهت قبله قرار دارند. اين جهت گيري از نظر اقليمي شرايطي را به وجود آورده است تا فضاهاي تابستاني و اتاقهاي زمستاني به طرزي منطقي پيرامون حياط مركزي قرار گيرند.
(حياط مركزي) اصلي ترين فضاي خانه هاي يزدي است. حوض آب در وسط حياط، كه ابعاد آن به حداكثر مي رسد و انرژري خورشيد را در خود جاي مي دهد. باغچه ها و پريشه ها با درختان كم آب خواه، همچون انار، انگور، انجير، مورد و عناب و بعضا پسته، ضمن تاميين سايه و ايفاي نقش زيبا، فقر رطوبت محيط را جبران مي كنند. به عبارتي همه عناصر متشكله خانه يزدي دست به دست هم مي دهند تا اقليمي كوچك و قابل زيست براي انسان فراهم سازند. حياط خانه هاي يزدي مكاني براي انواع بازي هاي محلي، سرگرمي و تفريح كودكان و نوجوانان است.
داربند( داربست) درختان انگور به گونه اي طراحي ميشوند تا در تابستان به صورت(چتر) مانع ورود تابش خورشيد به فضاهاي مسكوني شوند و در زمستان در حالت عريان بدون برگ، نعمت خورشيد را به درون اتاقها هدايت مي كنند و و نور و گرما مي بخشند. در اغلب خانه هاي يزد (تالار) وجود دارد كه به صورت صُفه و ايوان بزرگ، محلي براي گذران ساعات عصر و شبهاي تابستان است. اتاقها با نامهاي سه دري، پنج دري، هفت دري، اوراسي، شكم دريده، از هم تفكيك مي شوند كه هر كدام در پاسخ گويي به نيازهاي ساكنان خانه مسئوليتي مشخص دارند.
در مكتب معماري زد(حرمت) و ( حجاب) يك اصل تلقي مي شود. حريم خانواده از تجاوز سمعي و بصري به دور است. هيچ خانه اصيل يزدي را نمي توان يافت كه ديد نامحرم به درون آن ممكن باشد. هشتي، كرياس، دالان و ديوارهاي بلند، نحوه آرايش و سازماندهي فضاهاي گوناگون دورادور حياط به گونه اي است كه مفهموم ( حجاب) را به كاملترني وجه نشان مي دهد، به نحوي كه ساكنان خانه به دور از چشم اغيار در آرامش ، آسايش، امنيت و ايمني زندگي مي كنند. اين شيوه طراحي، در عين حال، در تابستانهاي گرم حداكثر سايه را در خانه فراهم مي كند. اتخاذ روشهاي ساختماني مناسب، انتخاب مواد و مصالح سازگار با اقليم، همچون نما سازي با ( سيم گل) و دم گيري گچي، زيبايي، آسايش، دوام و... به ارمغان مي آورد. اتاق مهمانخانه در معماري مسكوني يزد سمبل احترام و بزرگداشت ميهمان بوده است. در خانواده هايي كه از تمكن مالي برخوردار بوده اند و يا به اقتضاي شغل صاحبخانه، حياط ويژه و مستقلي براي ميهمان در نظر مي گرفتند، اين حياطهاي اختصاصي به ( بيروني) معروفند كه در مقايسه با ( اندروني) به معناي فضاي كاملا خصوصي اهل خانه تفكيك و تميزند. خانه هاي تجاري و روحانيون رده بالا به لحاظ ضرورتهاي شغلي داراي بيروني و اندروني بوده است. خانه ملك التجار، خانه شفيع پور ( ميرزا شفيع)، خانه لاريها، خانه ايت الله صدوقي، خانه آسيد هاشم آقا ( نجفي يزدي)، خانه علي آقا شيرازي از اين نمونه است.
در غالب خانه هاي يزدي، زيرزمين پيش بيني شده كه به عنوان فضاي زيست در تابستان، محل نگهداري مواد خوراكي و يا انبار از آنها استفاده مي شده است. طراحي آنها به گونه اي است كه از طريق ارتباط با بادگير، حياط، جوب، گودال باغچه در تابستان گرم منطقه، محيطي آرام و مطبوع را براي استراحت ايجاد مي كنند. سردر ورودي خانه ها نيز نماينگر تشخص و منزلت اجتماعي صاحبخانهاست. نام و ياد خداوند به صورتهاي مختلف بر سردر خانه براي تبرك و تيمن نقش مي بندد. كوبه هاي در خانه ها معمولا به دو صورت متفاوت بر دو لنگه در نصب مي شوند كه هر كدام با توجه به نوع صداي ان به خانمها و آقايان اختصاص دارد. لازم به يادآوري است كه از فضاي پشت بام خانه در شبهاي تابستان براي استراحت استفاده مي شده.
پاره اي از خانه هي قديمي يزد به دلايل متفاوتي در كنار هم تركيب شده اند و مجموعه هاي ارزشمندي را به وجود آورده اند. مجموعه فاميلي عربها در محله فهادان، مجموعه فاميلي اولياء در جنب مسجد امير چقماق، مجموعه فاميلي شيرازي در كوي گلچينان و مجموعه فاميلي لاريها در كوچه كتابخانه از اين دسته محسوب مي شوند.
از ديگر خانه هاي نفيس يزد كه هركدام داراي ويژگي هاي هنري، معماري، ساختماني، تاريخي خاص خود مي باشد مي توان به شرح زير نام برد:
خانه حاج علي اكبر قناد، خانه شيخ هراتي، خانه مشير، خانه حسينيان، خانه ميرزا محمد حسن قزويني زاده، خانه پوست فروشها، خانه كلاهدوزها، خانه حاج آقا حسين باغي و خانه بيبي فاطمه تاجر. در شهرهاي تفت، اردكان، ميبد، ابركوه، بافق و مهريز نيز خانه هاي نفيس متعدد وجود دارد.
صنايع دستي و هنرهاي سنتي
قالي بافي
عمده ترين صنعت دستي يزد قالي بافي است. نقشه هاي اصيل فرش يزد به نام هاي هراتي، گل و ماهي، سردار جنگل، كرماني است. حاشيه قهوه اي و زمينه ي قرمز سير از مشخصات قالي يزد است.
زيلو بافي
مركز زيلو بافي استان شهرستان ميبد است و قدمت زيلو بافي در اين شهر به دوره پيش از اسلام مي رسد. زيلو يكي از مناسب ترين و بادوام ترين كف پوشها به ويژه مناطق كويري است. در حال حاضر بيشتر توليد زيلو به مصرف كف پوش مساجد و تكايا مي رسد. قديمي ترين زيلو با قرنها سابقه ساخت هم اكنون در مسجد جامع ميبد است. نقشهاي زيلو به نامهاي پرت توره، زلفك، ركن دوني( ركن الدين)، هشت پر كوچك، هشت پر بزرگ، بند رومي و كليد مشهورند.
ترمه
ترمه پارچه ايست در نهايت زيبايي كه تار آن از ابريشم طبيعي تابيده و پودش از ابريشم نخ پشم كرك الوان است.
در قديم ترمه را با انگشتان دست مي بافدند و هم از اين جهت به آن" انگشت باف"هم شهرت داشت. اما در حال حاضر توليد آن نيمه دستي است. ترمه در انواع شال و چارقدي بافته مي شود. نقشهاي عمده ي ترمه بته جقه، شاخ گوزني، گل، شاه عباسي و گل محمدي است. بافت اين پارچه در ايران سابقه اي چهارصد ساله دارد و ابتدا زرتشتيان از آن براي تهيه شلوارهاي كمري كه مخصوص مجالس جشن و عروسي است بهره مي گرفتند.
غير از بافت پارچه زري كه قدمت آن به دوره ساسانيان مي رسد، بافته هاي ديگري چون مخمل، شمد، روتختي، جيم، سجاده، احرامي، قناويز، دنداني، روفرشي و پارچه دارايي، از ديگر هنرهاي زيباي هنرهاي استان يزد است.
سفال و سراميك
سفال گري از قدمي ترين و شايد نخستين صنعت دست ساخت بشر از خاك بوده كه قدمت آن در ايران به 6000 سال قبل از ميلاد مي رسد. ميبد مركز مهم سفال و سراميك استان يزد است كه عمده فعاليتهاي سفال و سراميك در آن متمركز شده است. در اصطلاح محلي به توليدات سفال "كواره" مي گويند. با استفاده از منابع گل رس و با برخورداري از قرنها تجربه و كار آموختگي، توليد انواع ظروف سفالي و سراميكي در ميبد رواج دارد. بخش عمده از سفالينه هاي ميبد در داخل استان مصرف مي گردد و بخشي نيز راهي بازارهاي داخلي و خارجي مي شود. سفال و سراميك ميبد با نقشهاي اصيل " مرغ و ماهي" و " خورشيد خانوم" شهرت دارد.
حصير بافي
در استان يزد اين هنر دستي، منحصرا در شهر بافق و بخش هاي بهاباد و مباركه رايج است، كه از برگها و رشته هاي مويي ساقه درخت خرما در اندازه هاي مختلف تهيه مي گردد. محصولات آن شامل بادبزن، سبد، كلاه حصيري و ... مي باشد.
گيوه بافي
بافت گيوه از گذشته هاي بسيار دور در اين استان معمول بوده و گيوه، پاپوش ظريف، گرم، سبك و بادوام است كه در انواع مختلف، در شهرستانهاي تفت و مهريز، بخش نير، روستاهاي هنزا، بغداد آباد و بهاباد تهيه مي گردد. آهنگري، كاشي سازي، سريشم سازي، قلم زني، چرم سازي، شيشه گري، موتابي نمونه هايي ديگر از صنايع دستي ديار ماست.
شيريني هاي يزد
شيريني پزان يزد را در اصطلاح ( خليفه) يا حاج خليفه، مي نامند. اين خليفه هاي هنرمند از هفتاد سال پيش كه كار شيريني سازي و شيريني پزي با دست انجام مي شد تا به امروز كه قسمت اعظم آن را ماشين انجام مي دهد هنوز هم با دقت و مهارت و حوصله اين سوغات معروف يزد را به ايران و حتي كشورهاي جهان عرضه مي دارند. شيرني هاي عرضه شده عبارتند از باقلوا، لوز بيد مشك، لوز پسته، لوز نارگيل، قطاب، پشمك، نان برنجي، حاجي بادام، زولوبيا، گوش فيل. به غير از اينها از شيريني هاي محلي خاص يزد مي توان حلوا توت، جوز قندي، حلوا تق تقك، سكنجبين و شربت نارنج را نام برد. سوهان يزدي و عرقيجات سنتي آ» نيز بسيار مطلوب و داراي طرفداران فراواني است.
غذاهاي محلي
كماچ، كماچ سارباني، سورك، لتير، نان تابعي، نان كرنو، آش شولي، آش گندم، آش ماش، آش پرگ، آش كدو، انواع خرشتهاي محلي يزد، متنجينه، گردو سيب زميني، كله جوش.
لباسهاي محلي
جبه، جليقه، ارخالق، قبا، شال، نمد، چوقه، آب دست، شليته( دامن چين چين) كه بعضي از اين لباسها مانند جبه اكنون در مغازه هاي خيابان مسجد جامع عرضه مي گردد.
عيد نوروز
حتما شما هم مثل ما علاقه منديد زمان، چرايي و فلسفه جشن نوروز را بدانيد. در تاريخ آمده است كه كوروش كبير بعد از برقراري حكومت خود در سرزمين وسيع ايران 7 روز را به عنوان روز زايش زمين و عيد مذهبي اعلام كرد و آنرا تثبيت نممود.
ما امروز ايرانياني هستيم كه فرهنگمان از كوروش به فرهنگ اسلامي آميخته شده و جدا دانستن اين اين دو فرهنگ پر محتوا از هم كاري اشتباه و غير ممكن است.
بعد از ظهور اسلام اين عيد توسط پيامبر اكرم(ص) تاييد مي شود و بعد از پيامبر(ص) نيز توسط امام محمد باقر(ع) و امام صادق(ع) هم، اين عيد را داراي مناسبتهاي مهم مي دانند. اگر فرصت كرديد كتاب بحارالانوار مرحوم مجلسي را بخوانيد در جلد 59 اين كتاب بيش از 45 صفحه به نوروز اختصاص يافته و در يكي از صفخات آورده است: امام صادق(ع) به علي بن خنيس در روز نورزو كه خدمت ايشان رسيد فرمود: آيا مي داني امروز چه روزي است؟ عرض كرد: فدايت شوم، امروز روزي است كه ايرانيان آن را گرامي مي دارند و در آن به يكديگر هديه و عيدي مي دهند؟ امام صادق(ع) فرمود: سوگند به آن خانه كهن كه در مكه است، اين روز يك ريشه كهن دارد كه من برايت تو ضيح مي دهم تا آن را بداني.
امام صادق چنين ادامه مي دهد: اي معلي! روز نوروز همان روزي است كه پروردگار در آن از بندگان پيمان گرفت كه او را بپرستند و هيچ انبازي برايش نياورند و به فرستادگان و حجتهاي او و امامان ايمان بياورند. نوروز اولين روزي است كه خورشيد در آن طلوع كرد و بادهاي ناگهاني وزيدن گرفت و ستاره زمين در چنين روزي ايجاد شد... نوروز روزي است كه علي عليه السلام در نهروان خوارج را هلاك كرد، گلهاي زمين در آن روز خلق شد، در چنين روزي بود كه كشتي حضرت نوح عليه السلام بر كوه جودي نشست، همان روزي است كه جبرئيل بر پيامبر صله الله عليه و آله نازل شد، همان روزي است كه ابراهيم عليه السلام بتها را شكست، در همين روز حضرت محمد(ص) علي(ع) را بر دوش خود حمل كرد تا بتهاي قريش را سرنگون كند.... در چنين روزي است كه مهدي (ع) ظهور مي فرمايد و ما انتظار فرج آن حضرت را در چنين روزي داريم، براي اينكه نوروز از ما و از شيعيان ما است. نوروز براي مسافرت خوب و براي زراعت و طلب حوايج بسيار نيكوست، عقد نكاح و ازدواج در چنين روزي بسيار شايسته است. نوروز از روزهاي ما و شيعيان ماست. ايرانيان آنرا حفظ كردند و شما نيز آنرا از دست نهاديد، نوروز نخستين روز از سال ايرانيان است آنان در حالي كه تعدادشان سي هزار نفر بود، زنده ماندند و زيستند و ريختن آب در نوروز سنت شد. چون عيد نوروز فار رسيد، بدن خود را بشوي و پاكيزه ترين جامه هايت را بپوش و با خوشبوترين عطرها خودت را معطر كن و در آن روز روزه دار.
در كتيبه هاي تخت جمشيد نوشته هايي در مورد نوروز به دست آمده و نكته جالب اين است كه تقويم نوشته شده توسط كوروش كبير مطابق سال شمسي است و در آن سال كبيسه نيز پيش بيني شده و بسيار دقيق محاسبه گرديده. در آن كتيبه مدت زايش زمين 7 روز ذكر شده و نام آن روزها نوروز گذارده اند.
خانه تكاني
در بعضي از نقاط ايران رسم بود كه حتي خانه ها را رنگ آميزي مي كردند و اگر ميسر نمي شد، دست كم همان اتاقي كه هفت سين در آن مي چيدند، سفيد مي شد. اثاثيه كهنه را به دور مي ريختند و نو به جايش مي خريدند و در آن ميان شكستن كوزه را كه در جايگاه آلودگي ها و اندوه هاي يك ساله بود واجب مي دانستند. ظرفهاي مسين را به رويگران مي سپردند. نقره ها را جلا مي دادند. گوشه كنار خانه را از گردو غبار پاك مي كردند. فرش و گليم ها را از تيرگي هاي يك ساله مي زدودند و بر آن باور بودند كه ارواح مردگان، فروهرها ( ريشه كلمه فروردين) در اين روزها به خانه و كاشانه ي خود باز مي گردند، و اگر خانه را تميز و بستگان را شاد ببينند خوشحال مي شوند و براي بازماندگان خود دعا مي فرستند و اگر نه، غمگين و افسرده باز مي گرند. از اين رو چند روز به نوروز مانده در خانه مشك و عنبر مي سوزاندند و شمع و چراغ مي افروختند. در بعضي از نقاط ايران رسم است كه زنها شب آخرين جمعه ي سال بهترين غذا را مي پختند و بر گور درگذشتگان مي پاشيدند و روز پيش از نوروز را كه خانه اي كه در طول سال گذشته اي داشت به پُرسه مي رفتند و دعا مي فرستادند و مي گفتند كه براي مرده عيد گرفته اند.
چهارشنبه سوري
چهارشنبه سوري از دو كلمه ي چهارشنبه و سوري كه همان سوريك فارسي به معناي سرخ باشد و در كل به معناي چهارشنبه سرخ، مقدمه جدي جشن نوروز بود.در ايران باستان بعضي از وسايل جشن نوروز از قبيل آيينه و كوزه و اسپند را به يقين شب چهارشنبه سوري و از چهارشنبه بازار تهيه مي كردند. بازار در اين شب چراغاني و زيور بسته و سرشار از هيجان و شادماني و بود والبته خريد هركدام هم آيين خاصي را تدارك مي ديد.
غروب هنگام بوته ها را بهتعداد هفت يا سه( نماد سه منش نيك) روي هم مي گذاشتند و خورشيد كه به تمامي پنهان ميشد، آن را بر مي افروختند تا آتش سر به فلك كشيده جانشين خورشيد شود. در بعضي از نقاط ايران براي شگون، وسايل دور ريختني خانه از قبيل پتو، لحاف و لباسهاي كهنه را مي سوزاندند. آتش مي توانست در بيابانها و رهگذرها و يا بر صحن و بام خانه ها برافروخته شود.
مسيرهاي گردشگري استان يزد
يزد:
باغ دولت آباد، زندان اسكندر، بقعه دوازده امام، خانه نواب وكيل، خانه لاري ها، موزه سكه و مردم شناسي حيدر زاده، موزه قصر آيينه، مسجد جامع، بقعه سيد ركن الدين و ميدان وقت الساعه، مدرسه شاه كماليه، برج باروي يزد،مجموعه اميرچقماق، كاروانسراي وكيل گلشن، مسجد ريگ يزد، حمام خان، مسجد ملا اسماعيل، خانقاه نعمت اللهي، مسجدفرط، آب انبار شش بادگير، آتشكده زرتشتيان، دخمه زرتشتيان و مسجد جامع فهرج، موزه آب
تفت- ابركوه: يزد- تفت ابركوه- شيراز- غرب استان
آبشار دره گاهان، چشمه تامهر و عقاب كوه، قلعه گرمسير، روستاي تاريخي توران پشت، مجموعه
شاه ولي، باغ صدري، قلعه تاريخي دهشير، سرو كهنسال، يخچال خشتي، خانه آقازاده، گنبد عالي،
پير حمزه سبز پوش، مناره هاي نظاميه، مسجد جامع، مسجد بيرون، ارگ شهراسب، گنبد سنگي
هگ، ارامگاه عزيزالدين صيفي.
صدوق- ميبد- اردكان: يزد- اصفهان- شمال غرب استان
مسجد ريگ رضوانشهر، مجموعه سلطان بندر آباد، مسجد جامع ندوشن، بافت تاريخي روستاي
ندوشن، مسجد حاجي رجب علي نودشن، آب انبار هفت بادگير عصر آباد، قلعه اشكذر، مجموعه باغ
وزير حجت آباد، آسياب آبي اشكذر، مسجد جامع، چاپارخانه، رباط شاه عباسي، برج كبوتر خانه، يخچال
خشتي، برج محمود آباد، برج عبدالوهاب، نارين قلعه، مسجد جامع بفروءيه، موزه زيلو و پلاس،
كارگاههاي ساخت سفال و سراميك، مسجد جامع اردكان، مسجد جامع عقدا، قلعه و رباط
خرانق،زيارتگاه پيرسبز زرتشتيان( چك چك)، دربندهاي صدرالفضلا، مسجد اعلما شي، خانه تقديري،
مسجد زردك، آبنبار حاج محمد رضا، خانه انصاري، خانه مرحوم ايت الله خاتمي، منار جنبان خرانق، رباط خرگوشي، رباط شاهزاده خرانق.
مهريز: يزد- كرمان- جنوب غرب استان
باغ پهلوان پور، رباط زين الدين، مسجد جامع سريزد، مسجد جامع خورميز، حسينيه باغ بهار، قلعه مهر
پادين، چشمه غربالبيز، زيارتگاه پير ناركي زرتشتيان.
بافق: جاده يزد- كرمان- سمت چپ فرعي- ورودي جنوب شرق استان
امامزاده عبدالله، مسجد جامع، نخلستانهاي انبوه، ارگ بافق، بقعه شيخ ضياءالدين، بقعه قاضي مير
جعفر، پير مراد، مناطق حفاظت شده پرورش شتر.
طبس: يزد- مشهد
باغ گلشن، سد كريت، روستاي پير حاجات.
خاتم: يزد- خاتم- شيراز
قلعه مروست، قلعه ملكي، بقعخ شيخ بهاء الدين، قلعه محمد باقري، بقعه شيخ عبدالله، مسجد
حاجي قاسمي.
يزد در سفرنامه ها
يزد شهر بزرگي است كه از لحاظ تجارت و رفت و آمد نقطه مهمي به شمار مي رود. يك نوع پارچه ابريشمي و طلايي در آنجا با فته مي شود كه موسوم است به ( پارچه يزدي) و به همه جاي دنيا صادر مي شود، ... تفت به خاطر توليد بهترين نوع نمد در ايران مشهور است، جنس اين نمدها همان است كه در اروپا رواج دارد و آن را نيز زير قاليچه مي اندازند. اين جملات را يك جوان ونيزي به نام ماركوپلو در سفرنامه معروفش در مورد يزد و ويژگي هايش نوشته است، در ادامه نظر ديگران كه از يزد در كتابهاي خود نام برده و آن را توصيف كرده اند را مي خوانيد:
حدائق السايح- زين العابدين شيرواني
يزد شهري است مشهور و درالسنه و افواه مذكور... بارندگي در آن دريار كم مي باشد و مسكن اهل تجارت و ارباب و دولت است و كوچه و بازارش پاكيزه است... فواكه سردسيرش فراوان و اكثر آن ممتاز... و مردمش عموما شيعه اماميه اند.
مسافرت در ارمنستان و ايران- پ. آمده. ژوبر
ايرانيان از زيبايي و باروري باغهاي شيراز، ميوه هاي لذت بخش يزد و آثار اصفهان... كشور خود را ستايش مي كنند.
كلنل سي.ام.مك گرگر
از نشانه هاي چشم گير يزد بادگيرها، سردابه ها و زيرزمينهاي آن است كه اين هر سه با يكديگر هماهنگي دارند و وجود اينها نشان دهنده آن است كه آب و هواي يزد از نقاط ديگر ايران گرم تر است.
سفرنامه صفاء السلطنه نائيني
از مكاسب ميبد كه خاصه اهل آن كسب زيلو بافي است كه از اينجا به غالب از امكنه زيلو مي برند. سفرنامه پولاك- ياكوب ادوارد پولاك
ايرانيان با مهارت هر چه تمام تر شيريني تهيه مي كنند و قنادهاي ايراني در رشته خود از هنرمندان طراز اول جهان به شمار مي روند. بهترين نوع شيريني در يزد و اصفهان تهيه مي شود.
سفر نامه اورسل
در حال حاضر قسمت اعظم زرتشتيان در شهر يزد- كه آنجا را موطن اصلي خود خود مي دانند- سكونت دارند. حرفه اغلب آنها كشاورزي يا تجارت است.
سفرنامه سرپرستي يايكس
مناره ها و بادگيرهاي شهر يزد از دور، انسان را به ياد كتاب هزار و يك شب مي اندازد.
سفرنامه فرد ريچاردز
احساسات مذهبي در شهر يزد، خيلي جدي تر از اغلب شهرهاي ايران است.
آلفونس گابريل
تفت يكي از زيباترين آباديهاي ايران و توقفگاه تابستاني يزديهاي متمول مي باشد كه خانه هاي تفنني خود را در ميان باغهاي مجلل و پر از ميوه آن برپا ساخته بودند.
يزد شهر بادگيرها- جلال آل احمد
يزد گويا نه در حمله اعراب لطمه اي ديده و نه در ايلغار مغول. اين اولين مطلبي است كه در مورد يزد بايد به خاطر داشت. درست است كه اين مصونيت از خرابيهاي گذشته را درپيشاني شهر نمي توان ديد( چرا كه خيابان بنديهاي جديد بلايي كمتر از آنچه مغول به بار آورده است نيست). اما درلفاف آداب و رسوم مردم مي توان در اينكه زرتشتي و مسلمان به راحتي با هم به سر مي برند، در اين كه دزد و گدا بسيار كمتر دارد، در اين كه در كوچه بازار كمتر فحش مي شنوي و دعوا، و در خيلي چيزهاي ديگر... در يزد آب آفتابي نيست. مخفي است. 40-50 متر زير زمين است. بايد از پلكان تاريك و مرطوب و خنك جوها سرازير بشوي و مواظب باشي پايت نلغزد و وقتي از تشنگي به جان آمدي به مجراي قنات برسي و ببيني زنها نشسته اند و و در آن تاريكي زير زمين رخت يا ظرف مي شويند... و نداني از اين همه پله چطوري بالا بروي.
يزد از يك نظر موزه ابزار عزاداريهاي محرم است. سه چهار نخل بزرگ در گوشه و كنار شهر است. در روزگاري كه آسمان را شبكه بندي درهم و برهم سيم كشي هاي برق و تلفن مغشوش نكرده بود، براي حركت دادن هر يك از آنها دست كمن صد مرد لازم بوده. اما سيم هاي تمدن در آسمان شهر، پاي اين نخلها را مدتهاست به زمين كوبيده و اكنون هركدام گهواره مشبكي مي مانند كه انگار روزي اسباب بازي غولي بوده و گمان ميكني از وقتي دوران جن و پري ها و افسانه هاي گرز صدمن رستم تمام شده است از اين بازيچه ها نيز دل غول بچه ها را زده اند كه در گوشه اي انداخته اند و رفته اند. نخل ميدان شاه، نخل ميدان امير چقماق و ديگر نخلها كه اسمشان را فراموش كرده ام.
ايرج افشار
زيلوي خوب، بافت ميبد و اردكان يزد است. اين دو آبادي از امنه قديم در بافت زيلو شهرت داشته اند. هنوز اكثر زيلوهاي ايران در يزد تهيه مي شود.
هواي بهار در يزد خوب و دلپذير است، مشروط بدان كه باد تند و گرد وخاك كويري شهر نبارد و هواي آرام و نسيم سبك باشد. به قول مردم يزدي دولاخ نشود.
زير آسمان كوير- علي اصغر مهاجر
سي و چهل كيلومتر مانده به يزد، از هر طرف كه نگاه مي كنيد خاك كوير دست خورده است. به دان مي ماند كه هزاران هزار يزدي، در طي هزار سال با آن بيلهاي رعب آور خود به جان دشت كوير افتاده اند و در پي گنجينه اي عزيز شب و روز خاكهاي را زير و رو كرده ناد: پشته ها، گوديها، خراشها، بريدگيها، كله قنديها، گرده ماهيها در چند صد كيلومتري مربع از بيابانهاي اطراف يزد، استيلاي كوير را در هم شكسته و در جبروت آن را پايمال كرده است.
.... شهر يزد به واقع پايتخت كوير است و اگر يزديان از تفوه به اين گفته مي پرهيزند از آن روست كه عادت به سخنگويي نكرده اند. خاموش و شكيبا به همت بازوان پرطاقت خود مالك الرقاب كوير شده اند.
.... دقت و حوصله دهقان دارالعباده كم از آن مقني پر كار نيست كه ده ساعت تمام در ژرفاي چاه كلنگ به توده هاي شن مي كوبد و كوره قنات احداث مي كند... تلاش در زير آفتاب سوزان جزولاينفك فطرت كشاورزان يزد است. درسي كه دهقان يزدي در زير آسمان كوير آموخته است مبارزه با قهر طبيعت است. قهر طبيعت هم با مقايسات روزمره ما آشنا نيست... دهقان يزدي هميشه با قهر طبيعت دست و پنجه نرم كرده است و از سلسله ارزشهاي انساني بيش از دو حلقه آن مفيد به حال زندگي خود ندانسته اند: كار و زحمت مستمر- قناعت و كم خوري مدام.
تاجر يزدي چسبنده ترين موجودات كوير است. چسبندگي به ميز و دفتر و تجارت و هر چه مظروف اين ظرف پنج حرفي به حساب مي آيد، طبيعت ثانوي او شده است.
فروغ پورياوري
وقتي به يزد سفر مي كني تنها در پهنه جغرافيا جا به جا نشده اي كه در عمق تاريخ، به هزار توهاي افسانه خريده اي و تاريخ و افسانه در اين شهر كويري چندان به هم آميخته اند كه بازشناختشان ناممكن است. يزد بافتي ديگر، مردمي ديگر و اساسا جنس ديگري دارد. صفا و محبت مردم يزد را در كمتر جايي مي تون سراغ كرد.
دكتر پرويز ورجاوند
براي من شهر يزد و آنچه در قالب كالبد معماري و بافت و مسايل مربوط به حيات و روند زندگي اين شهر از ديرباز تاكنون مربوط مي شود، در مجموع همه نشانه عظمت نسلهاي پي در پي است كه در كار ساخت و ساز در اين سرزمين كهن سال به تلاشي حماسه گونه پرداخته اند. شرايط زيست محيطي يزد با توجه به قرار گرفتن در منطقه اي خشك، كم باران و دارا بودن آفتابي درخشان و در بخش عمده اي از سال سوزان ، براي هر پژوهشگر ژرف انديش مي تواند اين پيام را در بر داشته باشد كه باشندگان اين سرزمين توانسته اند از كهن ايام با برخورداري از خرد چشمگير خود به گونه اي آگاهانه و انديشمندانه با اين طبيعت به تفاهم برسند و بتوانند در منطقه اي با مشكلات بنيادين زيست محيطي دست به آباداني بزنند.
بافت شهر يزد و معماري آن چه از نقطه نظر شكل شبكه بندي چه از نظر ايجاد كوچه هاي سر پوشيده و كوچه هاي نيمه سر پوشيده كه سايه روشنهاي مطلوبي در مسير آنها ايجاد شده، استقرار آب انبارها در ميدانگاههاي محله ها و در مسير دو محله با پله هاي بسيار عميق، گزينش مصالح ساختماني مركب از خشت و كاهگل و سيمگل، كاربرد بادگيرها در گونه هاي مختلف، از نظر من همه و همه حكايت از وجود فرهنگ توانايي در اين سرزمين دارد كه به گونه اي پيوسته از زمان بنيانگذاري اين شهر به بعد و دست كم تا حدود هفتاد سال پيش، خردمندانه در طرح ريزي و نقش اندازي وگسترش شهر به گونه اي چشمگير حضور آن را شاهد هستيم.
بادگير، ميراث فراموش شده
شهر بادگيرها، لقبي كه به يزد نسبت داده مي دهند البته بي ربط نيست ولي اكنون به دليل بي توجهي مسئولان امر و عدم شناخت مردم در خانه هاي جديد يزد پيدا نمي شود. كمي اطلاعات در مورد بادگير براي شناخت ضرورت نگهداري اين ميراث كهن ايران كه اصالتا يزدي است، ضروري است.
يكي از شاخص ترين نشانه هايي كه منظر عمومي شهر يزد را از ديگر شهرهاي كشور متمايز ميسازد، وجود بادگيرهاي متنوع آن است. اهميت آنها به قدري است كه لازم است براي هركدام شناسنامه اي فني تهيه و طرح جامع مرمت و حفاظت ويژه تدارك ديده شود.
بيشتر بادگيرها به فضاهاي مسكوني قديمي تعلق دارند. از طرفي برفراز محراب برخي از مساجد مانند مسجد ريگ، مسجد ملا اسماعيل، مسجد حاج محمد حسين اردكان نيز بادگير به نحو زيبايي تعبيه شده. در مسجد حاج محمد حسين جريان هوا به كانالهايي در كف مسجد هدايت مي شود كه در نوع خود بي نظير است. غالب آب انبارهاي درون شهري داراي بادگير هستند كه تعداد آنها بين يك تا شش متغيير مي باشد و به عنوان وسيله اي به عنوان وسيله اي براي تهويه و تبريد آب از آنها استفاده مي شود. به جز موارد ياد شده در بالا يك نوع بادگير منحصر به فرد در مهريز شناخته شده كه به فضاي عموم بازارچه ارتباط دارد.
بادگيرها سيستم تنفسي شهر محسوب مي شوند. آنها برجهايي هستند كه با توجه به نحو ساختمان ويژه خود جريان طبيعي هوا را به داخل بناهاي داخلي هدايت مي كنند و از مصاديق بارز استفاده از انرژي پاك محسوب مي شوند. در خانه ها، بادگير معمولا در ضلع جنوبي حياط يعني در قسمت نسر و تابستان نشين خانه محسوب مي شوند.
بادگيرها نوعا به تالار، حوضخانه، كلاه فرنگي و زيرزمين مربوط مي شوند و شرايطي را به وجود مي آورند تا جريان هوا را در داخل ساختمان برقرار شود و ضمن تماس با عناصر رطوبت زا، مثل حوض، باغچه، درختان، جداره زيرزمين، چوب و پاياب، كمبود رطوبت زمين را جبران و محيطي مطبوع براي زندگي در ايام گرم و طاقت فرساي تابستان براي ساكنان فراهم آورده اند. مصالح ساختماني بادگير معمولا خشت خام، آجر، گل، گچ و چب شورونه مي باشد. چوب شورونه از انواع چوبهايي است كه داراي استحكامي عالي است و در برابر حمله موريانه نيز مقاوم است.
بادگيرها از چهار بخش عمده ساخته شده اند: بدنه يا ساقه- قفسه- تيغه ها- سقف
بدنه بادگيرها معمولا به صورت مكعب مستطيل يا منشور ساخته مي شود. قاعده آنها اغلب به شكل مربع، مستطيل، مسدس يا هشت وجهي مي باشد.
غاب بادگيرها منطقه اردكان و ميبد يك طرفه و بادگير باغ دولت آباد با 33 متر ارتفاع از زمين( بلندترين بادگير جهان) 8 طرفه مي باشد، كه توسط سازمان ملي حفاظت آثار باستاني ايران مرمت و بازسازي شده است. گرچه بادگير يك عنصر تاسيساتي است اما همواره تزييناتي را با گچ يا آجر به همراه دارد. يادگير گذشته از عملكرد آن، نمايانگر تشخيص و منزلت اجتماعي صاحب آن نيز مي باشد كه از طريق ارتفاع و نوع تزيينهاي آن شناخته مي شود.
صناع دستي، به آن رشته از صنايع گفته مي شود كه تمام يا قسمتي از مراحل ساخت آن با دست صنعتگر و با بهره گيري از ذوق و قريحه او انجام شود. طرحهاي اصيل، رنگ آميزي هاي بديع، خلاقيتهاي هنري صنعتگران، سرمايه بري كم، بهره گيري از ويژگي هاي فرهنگ بومي از مشخصه هاي بارز اين توليدات است كه خود در عالم هنر و دنياي اقتصاد جايي ويژه و والا دارند.
باغـهای با صفا و درخت زارها و جویبارها و چشمه سـارها از دیر بازمورد دلبستــگی مـا ایرانیـها که محیط زندگیمان خشک و نسبتا کویری است بوده، ومردم این سرزمــین همواره به طبیعت و درخت و گل و سبزه عشق می ورزیدند.
شهرهای تاریخی ایران همواره پذیرای حضور باغ در اشکال گوناگون خود بودهاند، نحوه حضور و ظهور باغ در شهر دارای ابعاد بسیار متفاوتی است و در هر کجا بسته به محیط ، اقلیم و فرهنگ شکل خاصی را پذیرفته است. از آنجا که گستره باغ ایرانی تنها به تک باغها خلاصه نمیشود و میتوان ابعاد متفاوتی از حضور این پدیده در زندگی خصوصی و جمعی ایرانیان بر شمرد و از آنجا که مقیاس باغ ایرانی از حیاط کوچکترین خانهها تا مقیاس شهر- پایتختهایی چون اصفهان عهد صفوی جلوه مینماید، از این رو جایگاه باغ در شهر ایرانی از اهمیت خاصی برخوردار است.
شـهر یزد از دیرباز دارای باغهای مهم و بزرگی بوده از جمله در تاریخ جدید یـزد از ســی باغ نام رفته است ولی افسوس که اثری از هیچکدام از آنها بر جای نیست.
باغ دولـت آباد یزد یکی از باغهای بزرگ ایران در دل کویر می باشد که دارای مرتفعترین بادگیر شناسایی شده در ایران نیز می باشد. اما جالب توجه ترین بخش این باغ پلان و نحوه تقسـیم کرتـهای اصلی آن می باشد، بطوریکه پـلان بسیار سـاده و حتی از جهاتی مـدرن به نظرمی رسد. این مقاله در پی نزدیک شدن هر چه بیشتر به هـدف یا اهـداف اصلی طراح (طراحــان) آن می باشد.
.
.
باغ ایرانی
باغ کلاسیک ایرانی باید تمام حواس پنجـگانه را لذت بخشد .تجربه در این باغ هم تجـربه ای جسمـانی وهم روحـانی است. طراحی بـاغ ایرانی به گونه ای صورت می گیرد که رایـحه گیاهان شاداب، نوای غلغله زن آب و پرندگان آوازخوان ،بافت ونسج کاشی صاف و زمین مرطوب ،مزه میوه های آفتاب پرورده و منظره گلها و موزائیک های رنگارنگی که در آیینه حوضهای آرام انعکـاس یافته اند برجسته سازد. این ویژگیها همزمان هم در نمـادین و هم در انتزاعی ترین سطح وهم در مستقیم ترین سطح تجـربی وجود دارند. تجـربه جسمی ادواری است و بر تاثیرات ناسوتی شب و روز و فصول مبتنی است.
باغ ایرانی در پی ترکیب عناصر اصلی شکل دهنده آن در یک دستگاه و منظومه فکری شکل میگیرد و در این میان برخی عناصر فرعی به قوام هرچه بیشتر نتیجه این ترکیب و تعریف کمک مینمایند. اگر بخواهیم به تعریفی دقیقتر از عناصر اصلی باغ نزدیک شویم باید درجه اهمیت و لزوم حضور هریک از عناصر را مورد نظر قرار دهیم . به این اعتبار عناصر اصلی، عناصری دانسته میشوند که بی حضور آنها شکل گیری باغ غیر ممکن است. این عناصر که شامل چهار عنصر (زمین)، (آب)، (گیاه) و ( فضا) هستند وقتی در منظومه فکری معماری ایرانی و با چهارچوب مفهوم و ایده باغ در کنار هم قرار میگیرند (باغ) را شکل میبخشند. در این مسیر عناصر دیگری نیز ممکن است در شکل گیری باغ مورد استفاده قرار گیرند که یا عناصری فرعی به شمار میآیند و یا بخشهایی جزیی و جلوههایی از حضور عناصر اصلی باغاند. (تصویر1 - منظر باغ از داخل کوشک)
.
.
معرفی باغ
باغ دولـت آباد (باغ دولت آباد یزد توسط "محمد تقی خان بافقی" معاصر "شاهرخ میرزای افشار" و "کریم خان زند" در سال 1160 هـ. ق ساخته شد.) واقع در خارج دیوارهای شهر یزد ، یک باغ منظم الشکل است که درحدود سـال 1712 .م به عنوان اقامتـگاه فرماندار شناخته شد . سطح یـازده هکـتاری باغ به دو بخش تقسیم شده آست: یک باغ خصوصی برای خانواده ویک باغ برای مراسم و ورزش.
اقامتـگاه زمسـتانی خانواده در باغ خصوصی رو به تـابش جــنوب قرار گرفته است در طرف دیگر ، اقامتگاه تابستانی قرار گرفته است که در سایه قرار گرفته واز آزار هوای بسیار گرم فارغ است و به وسیله پنج حوض ونسیمی که در بادگیرمی وزد خنک می شود. در نواری که میان دو ساختمان و در راستای محور مرکز قرار گرفته است شبدر کاشته شده است و این در حالی است که در دو طرف این نوار درختان گیلاس و انار کاشته شده اند. بخشهای اندرونی و آشپزخانه درکنار دیوارهای باغ تشریفات احداث شده اند.
باغ دولت آباد یزد ... مدتها محل اقامت کریم خان زند بوده و مدتی نیز در دوره قاجاریه عبدالرضاخان یزدی که با شاه زادگان قاجاری بمبارزه بر خواسته بوده در آنجا کروفری داشته و در دوره زندیه و قاجار یه در شمار زیباترین باغها بوده و اکنون نیز وجود دارد. (تصویر2 - منظر محور اصلی باغ)
.
.
شناخت سازمان فضایی باغ
همانطور که در بخش معرفی باغ ذکر گردید ساختار فضـایی از دو بخش تشکیل گردیده، بخش خصوصی و بخش عمومی.
بخش عمومی بوسیله یک محـور قـوی به دو قسمت (کـرت) تقسیم شده است. محـوری که اقامتگاه تابستانی را به اقامتگاه زمستانی متصل می کند. اما چرا طراح بدینگونه با مسئله برخورد نموده؟ آیا این بهترین جواب مسئله بود؟ یا بهتر است بپـرسیم مهمترین دغـدغـه طراح چه بوده؟
در باغ فین کاشان طراح در ظاهر به نوع دیگری با مسئله برخورد کرده است، بطوریکه از تقاطع دو محور اصلی باغ است که یک چـهار باغ شکل گرفته است. اما نکته ای که در اینجا حائز اهمیت می باشد این است که در باغ فـین کاشان هم همانند باغ دولـت آباد، یک محور اصلی وجود دارد به این صورت که محور راستای ورودی، محـوراصلی و قویـتر محسـوب می گردد و محـور دیگر نسبت به آن محور فرعـی می باشد ، در واقع در ابتدا یک دو باغ و بدنبال آن چهار باغ شکل گرفته است.
نکته قابل تامل دیگری که در ساخـتارفضـایی باغ دولـت آباد همانند سایر باغهای ایرانـی همچون : فـین کاشان، تـاج آباد نطنز، باغ های شـیراز ... با روبرو می شویم نحوه قرار گیری این محور قوی (شمالی ــ جنوبی) است.
معمار با قرار دادن این محور در راستای طول زمین مستطیل شکل باغ باعث تشدید شدن درک فضـایی از شکلیت (مستطیلی ) بـاغ می شود. چناچه طـول باغ و در نتیجه کلیت بـاغ بزرگتر و با پرسکتیو عمیق تری ادراک می گردد.
گردشگاههاي طبيعي استان يزد
ECO-TORISM IN
PROVINCE
استان يزد با قدمتي 3000 ساله و مساحت 131551 كيلومتر مربع، در ميان استانهاي اصفهان، فارس، خراسان، سمنان و كرمان احاطه شده و به تعبيري قطب مركزي راههاي كشور محسوب مي گردد. اين استان كه داراي آب و هواي نيم گرم و خشك در تابستان و زمستانهاي سرد و عمدتا خشك مي باشد نه تنها از نظر منابع انساني و صنعتي غني است بلكه داراي ميراث فرهنگي و منابع طبيعي گردشگري متعددي بالغ بر 4000 جاذبه گردشگري ملموس شامل منحصر به فردترين بافت تاريخي بكر مدني و زنده دنيا، آثار متعلق به دوران قبل از اسلام و معماري دوران اسلامي و نيز سرمايه هاي فرهنگي غير ملموس شامل: هنرهاي صنايع دستي، پوشاك، غذاهاي محلي، اداب و رسوم و سنتهاي خاص مي باشد. استقرار اين خطه كويري در دو زيست كره بياباني- كوهستاني، منابع گردشگري طبيعي ارزشمند و متنوعي نظير: رشته كوههاي شير كوه و دشت كوير، مناطق حفاظت شده، ييلاقات تفت، روستاهاي تاريخي شهرستانهاي ده گانه استان، غارها، كويرها، آبشار دره گاهان و... را پديد آورده است.
بي شك توسعه موثر اين منابع فرهنگي و طبيعي در قالب ارائه خدمات و تسهيلات مربوطه مي تواند در رونق گردشگري استان سهم به سزايي داشته باشد. مويد اين امر مقايسه كلي در زمينه ميزان رشد تاسيسات گردشگري و خدمات آموزشي مربوطه بين سالهاي 79 و 82 بدين شرح مي باشد كه 130% ظرفيت تخت 72% تعداد نفر شب خواب، 2000% تعداد افراد آموزش ديده رشد داشته و اين ميزان افزايش از جنبه هاي مختلف مطروحه، استان يزد را در حال حاضر از نظر جذب جهانگرد در رتبه چهارم كشور قرار داده است.
كوير
مهمترين كويرهاي استان يزد، كوير سياه كوه، كوير ابركوه، كوير دره انجير، هرات و مروست و بهشت آياد بهادران مي باشد.
كوهها
بلندترين قله يزد شيركوه با 4075 متر ارتفاع مي باشد. از ديگر كوههاي استان يزد مي توان سياه كوه ساغند و عقابكوه را نام برد.
قناتها
در استان يزد بيش از 737 رشته قنات وجود دارد كه در دشتها و سرزمينهاي نيمه كوهستاني و كوهستاني قرار دارند.
منطقه حفاظت شده كالمند- بهادران
در حدود 250 هزار هكتار با پوشش گياهي پسته، گون و وحوش متفاوتي نظير آهو، جبير، و پرندگان كمياب و نادر چون هوبره و... در شهرستان مهريز واقع مي باشد.
حيات وحش و منطقه حفاظت شده بافق
منطقه حفاظت شده بافق داراي 3500 راس كل، قوچ و ميش مي باشد و حيات وحش آن زيست گاه يوزپلنگ آسيايي بافق( يوز- بافق) است.
شكارگاهها ( مناطق آزاد شكار)
شكار: قوچ، كل، خرگوش، كبك، تيهو و... با كسب مجوز و شرايط لازم و پرهيز از صيد گونه هاي جانوري حمايت شده نظير: آهو، جبير، هوبره و... آزاد است.
گردشگاههاي بافق
درياچه و پارك تفريحي آهن شهر و نيز نخلستانهاي بافق از جاذبه هاي گردشگري اين شهرستان محسوب مي شود.
روستاهاي ديديني و مناظر ييلاقي اطراف تفت
ييلاقهاي ميانكوه شهرستان تفت، روستاهاي ييلاقي پشتكوه و سروهاي كهن روستاهاي چم و مباركه كه از جاذبه هاي ديدني اين منطقه است.
عقابكوه
حدودا در فاصله 40 كيلومتري شهرستان يزد واقع شده و نماي ظاهري كوه به شكل عقاب و پديده اي زيبا و نحصر به فرد مي باشد.
آبشار دره گاهان
اين آبشار مهمترين آبشار استان يزد مي باشد كه در شهرستان تفت واقع شده است.
فضاهاي روستايي اردكان
خرانق و عقدا از روستاهاي تاريخي استان يزد محسوب مي شوند. غارهامانه در خرانق و غار اشكفت يزدان در عقدا قرار دارد.
فضاي روستايي ميبد
ركن آباد، مهرجرد و فيروز آباد از روستاهاي تاريخي شهرستان ميبد مي باشد.
فضاهاي استان اشكذر
اين روستا به دستور اشكين زال و در زمان اشكانيان بنا شده است.
چشمه غربالبيز
در نزديكي مهريز 40- كيلومتري يزد، همه ساله در اوايل بهار، آبي گوارا و زلال از كوههاي اين منطقه جاري و به درياچه اي طبيعي تبديل مي شود.
سرو ابركوه
اين سرو 4000 سال قدمت دارد و در شهرستان ابركوه واقع مي باشد.
باغ گلشن
باني باغ گلشن، مير حسن خان از سلسله خوانين نادر شاه بوده است. بر اثر زلزله سال 1357 از بين رفته و تنها طبيعت سبز از آن گذشته سخن مي گويد.
قديمي ترين مسجد ايران
مسجد جامع فهرج واقع در 30 كيلومتري شهر يزد، يكي از نمونه هاي منحصر به فرد و نادري است كه پيوند دهنده پيش از اسلام ايران به معماري دوران اسلام است و به عنوان يك اثر تاريخي دوره انتقال در تاريخ معماري اسلامي حائز اهميت فراوان است. اين مسجد كه معماري آن بسيار ساده و بي تكلف است و به مانند ديگر مساجد صدر اسلام متاثر از اولين مسجدي است كه در ودينه بنا شده، در سال 1349 و به شماره 906 در فهرسا آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.
تمام ساختمان اين مسجد از خشت و گل ساخته شده است و به لحاظ ساختمان نيز جزء نوادر معماري گلين محسوب ميشود.پوسته نازكي از گچ، قسمتهايي از معماري داخلي مسجد را پوشانده است و در بخش هاي محدودي از آن نيز كاربرد اجر به چشم ميخورد.
هم چنين به هنگام مرمت راهرو ورودي مسجد، دو عدد آجر بزرگ از زير خاك كشف شد كه يكي از آنها به ديوار قبله مسجد نصب شده و ديگري به موزه ميراث فرهنگي انتقال يافته است.
بدو نشك اين مسجد از مواريث كم نظير فرهنگ و تمدن اسلام است. ناصر متشكله اين مسجد شامل صحن، فرش انداز،ديوار، قبله، چهارصفه، ورودي، منار و ماذنه اي است كه از خشت ساخته شده است و جز الحاقي مسجد است كه احتمالا به قرن 4و 5 به بنا اضافه شده است. همچنين در مسجد ستون هايي قطور و حجيم به چشم مي خورد كه تماما از خشت ساخته شده و پوشش طاقهاي آن از نوع بيز گهواره اي است.
هرچند به لحاظ حمله موريانه و آسيبهاي وارده از سوي انسان،مسجد آسيب فراوان ديده بود اما مورد مرمت قرار گرفته و در اين مرمت دقت شده است كه اصالت آن حفظ شده و در معماري داخلي مسجد تغييري حاصل نشود.
يزد يعني چه؟
واژه يزد، نامي است باستاني كه ريشه در (يشت Yast) يا (يزت Dzya) و (يسن Yasn) دارد، با مفاهيمي چون ستايش- نيايش- پرستش- ايزد و... همراه است.
يكي از حصول پنچ گانه اوستا هم به يكي از اين نامها يعني "يشت" خوانده شده است.
اما اينكه كدام يك از عوامل انساني، محيطي و جغرافيايي بيشتر در نام گذاري آبادي ها و شهرها تاثير داشته، به نظر مي رسد عامل انساني و قومي نخستين و بيشترين تاثير را بر جاي نهاده است. شواهد تاريخي نشان مي دهد، قومي كه در يك سرزمين خالي از سكنه ساكن مي شده، نام قوم خود يا رئيس خود يا نام محل سكونت پيشين خود را بر آن نهاده است، نژاد آريا از همين نمونه است. ظرافتي كه در انتخاب اين نامها با مفاهيم متعالي وجود دارد به ويژه در مورد اماكن، از نخستين جاذبه هاي فرهنگي است كه زندگي يك ملت به ان اقوام مي يابد و چنين است يزد و آبادي هاي آن استان.
عبدالله ايتي در آتشكده يزدان روايتي را بازگفته است كه گويا شهر باستاني يزد را ايساتيس مي ناميده اند.
كثه هم نام ديگري است كه به اين ناحيه داده شده بود. شايد مخفف( كث نويه يا كثنويه) باشد. نوشته اند كه در زمان اسكندر يزد را كثه مي ناميدند و آن اولين عمارت و آبادي يزد بود و به زندان ذوالقرنين يا زندان اسكندر شهرت داشت.
اما يزد آخرين نامي است كه به ما رسيده كه در دوره ساسانيان آنرا يزدان يا يزتان مي گفتند و اين واژه ايست كه ريشه مقدس ديني دارد...
يزد، دالعباده
در پاره از متون قديمي يزد را دارالعباد يا دارالعباده نيز گفته اند. احمد كاتب( مورخ يزدي در قرن نهم) نوشته است، در سال 504 هجري ملك شاه سلجوقي حكومت يزد را به علاء الدوله كالنجاه واگذار كرد و آنرا دارالعباده ناميد.
دين
تا ورود مسلمانان به ايران مردم منطقه يزد مثل ديگر نقاط ايران به آيين زرتشت عقيده داشتند و بر طبق آن خداي يگانه را پرستش مي كردند. آتشكده هايي داشتند و رسوم اجتماعي آنان تحت نفوذ تعاليم زردشت بود.
شاهنشاهي ساساني در سال( 6521 ميلادي)(31 هجري) سقوط كرد و تقريبا همه ايران تا آمو دريا( رودخانه جيحون) مسخر مسلمانان شد. فقط نواحي زابلستان و سرزمينهاي درياي خزر يعني ديلم و گيلان و طبرستان مستقل باقي ماند. اما آنان نيز در 707 ميلادي (89 هجري) مطيع شدند و اسلام آوردند. هرشهري كه به دست مسلمانان مي افتاد ساكنانش يا مسلمان ميشدند و يا خراج مي دادند و پيمان مي دادند. نواحي مركزي ايران از جمله شهر يزد و مناطق اطراف در نيمه اول قرن اول هجري به دين مبين اسلام گرويدند ولي همانطور كه ياد شد برخي از مردم با پرداخت جزيه آيين پدران خود را حفظ كردند و زرتشتي باقي ماندند. امروزه مردم استان يزد عمدتا مسلمانند و در كنار هموطنان زرتشتي خود برادرانه زندگي مي كنند.
زبان
مردم يزد به زبان فارسي رايج با پاره ويژگي هاي گويشي سخن مي گويند و بسياري از واژه ها و تركيبات زيباي فارسي را در گويش خود حفظ كرده اند. البته در استان يزد برخي ويژگي هاي گويشي ميان شهرستانهاي استان محسوس است. اما زرتشتيان در ميان خود هنوز به زبان نياكانشان سخن مي گويند و به خصوص مراسم مذهبي خود را با اين زبان انجام مي دهند.
امامزاده هاي يزد
امامزاده جعفر يزد(ع)
اين بنا در محله( مصلي عتيق) شهر يزد قرار دارد. در كتاب يادگارهاي يزد آمده است، امامزاده جعفر(ع) نسبتشان به امام جعفر صادق(ع) مي رسد. قديمي ترين قسمت اين زيارتگاه كه امروزه توسعه يافته است، حرم مطهر و گنبد ان است.
كاشكي كاري گنبد مزار- با كاشي هاي منقوش سفيد و لاجوردي- متعلق به سالهاي اخير است. اين بنا داراي 4 صحن است و فقط صحن ورودي آن قديمي است و صحنهاي شمالي، جنوبي و شرقي
آن كاملا بازسازي شده است. همچنين برمزار ايوان صحن شرقي، دو گلدسته بلند الحاق شده است.
نقشه اين بنا، مربع شكل است و در وسط آن ضريح به چشم مي خورد در چهارطرف حرم، شبستانهايي قرار دارد كه محل دفن اموات است.
امامزاده سيد نورالدين (ع)
امامزاده سيد نوالدين احمد(ع) در محلي به نام " گاپله" در مسير جاده تهرا- يزد، حد واسط اردكان-عقدا قرار دارد. قدمت اين بنا با روش قياسي به دوره صفوي مي رسد. ساختمان اين امامزاده داراي ايواني بلند و نماسازي آجري است و از كف زمين به اندازه پنج پله ارتفاع دارد. اين بنا داراي گنبد، يك غلام گرد در پيرامون ساختمان و غرفه هايي به قرينه در اطراف غلام گرد است. سردرد ورودي مشرف به صحن امامزاده داراي دو مناره نسبتا كوتاه با نما سازي آجر لعاب دار است.
در داخل بنا در قسمت كمربند گنبد، دو نوار و در مركز گنبد، شمسه اي به شكل ستاره هشت پر ديده مي شود. در ضلع شمال غربي گنبد و ايوان، ساختمان مدرسه علميه قرار دارد اين ساختمان شامل يك حياط و 4 حجره قرينه در اضلاع شمال شرقي و جنوب شرقي و دو حجره قرينه در طرفين ورودي ضلع شمال غربي است.
امامزاده حسين ابن موسي(ع)
آرامگاه حسين ابن موسي(ع) در 3 كيلومتري شمال غربي شهرستان طبس قرار دارد. اصل بنا به تاريخ 494 هجري قمري تعلق دارد و در سمت غربي صحن امامزاده، ايواني به نام ايوان "امير علي مشير" ديده مي شود. از ملحقات اين آرامگاه، ساختمان چهل چراغ است كه مدفن چندي از حكام و بزرگان پيشين طبس است. اين امامزاده به دليل قرار گرفتن در مسير جاده يزد- مشهد و حمايتهاي آستان قدس رضوي(ع)، رونق بسيار يافته و به مكان زيارتي، سياحتي باشكوهي تبديل شده است.
امامزاده عبدالله بافق(ع)
امامزاده عبدالله بافق(ع) در شهرستان بافق قرار دارد و در قرن نهم هجري قمري ساخته شده است. بناي اين امامزاده شامل سردر، هشتي ورودي، اتاق مدخل و اتاق اصلي است. بر سر در ورودي اين امامزاده دو كتيبه آجري هم اندازه(آجري بين خطايي و نظامي) ديده مي شود و در ميان هر يك، يك قطعه سنگ تاريخي نصب شده و اشعاري به خط نستعليق روي آنها حك شده است. سنگ تراشيده شده وسط داراي خط نسخ است و در آخر آن تاريخ رجب المرجب سنه1224 هجري قمري ديده مي شود. از ويژگي هاي اين بقعه، گنبد بلند، كاشيكاريهاي داخلي و خارجي آن و نيز چراغهاي كوچك گلي با لعاب فيروزه اي است كه از قديم گنبد را روشن مي كرده است.
امامزاده سيد محمد عقدا(ع)
اين امامزاده در آبادي "هفتادر" از توابع بخش عقداي شهرستان اردكان قرار دارد. بر اساس كتيبه هاي موجود در بنا از جمله چند لوح كاشي قبر مربوط به قرن سيزدهم هجري قمري و نيز سنگ قبر مربوط به سال 1036 هجري قمري و نيز باقي مانده كاشي كاري گنبد امامزاده، قدمت اين بنا حداقل به دوره صفويه مي رسد. امازاده سيد محمد داراي گنبد و ايواني بلند در ضلع شرقي و سه ايوان- سرپوشيده در سه سمت ديگر است. در پاكار گنبد از داخل، كتيبه اي گچي ديده مي شود. پوشش غرفه هاي اطراف گنبد در داخل آجري با بند كشي گچي است. ورودي ضلع جنوبي حرم، داراي دري چوبي با نقشهاي هندسي است. دو صحن يكي در ضلع جنوبي و ديگري در ضلع شمالي بنا ساخته شده و غرفه هايي در اطراف هر دو صحن به چشم مي خورد.
همشهريان مهربان
ممكن است شما درشهرتان از پيروان آيين زرتشت را نديده باشيد ولي در برخي استانها از جمله يزد، پيروان اين آيين زندگي مي كنند، از جهات مختلفي زرتشتيان در يزد همشهريان مهرباني به حساب مي آيند، دلايل زيادي براي براي اين عنوان وجود دارد، يكي از ساده ترين دلايلش همين چند وقت پيش اتفاق افتاد، به دليل همزماني جشن سده با ايام عاشورا و تاسوعاي حسيني، اين جشن كه چندين قرن به طور مرتب و همه ساله اجرا مي شد به نيت احترام به امام حسين(ع) برگزار نشد و زرتشتيان برخلاف ديگر سالها در اين ماه، همراه مسلمانان به عزا داري پرداختند.
آيا مي دانيد نيايش خداوند در آيين زرتشت چگونه انجام مي شود؟ در فرهنگ زرتشتيان جشن به معني ستايش و نيايش خداوند است. زرتشتيان سه گونه ستايش و نيايش برگزار مي كنند. اولين روش نيايش، نيايشهاي روزانه يا نماز است، زرتشتيان روزي پنج بار نماز( نيايش ) روزانه مي خوانند.
نشان فروهر
حتما شما با نشان دين زرتشتيان و يا همان فروهر( فره وشي) يا نشان ايرانيان باستان در برخي مكانها از جمله آتشكده يزد برخورد كرده ايد، در شرح اين نشان بايد گفت:واژه فروهر به معني فزاينده و پيشرفت دهنده مي باشد و در اين آيين يكي از نيروهاي پنج گانه وجودي انسان مي باشد. فروهر در حقيقت ذره اي از پرتو اهورائي( نور الهي) مي باشد كه در وجود انسان از طرف خداوند وديعه گذاشته شده است و باعث پيشرفت و تكامل انسان بوده تن و روان را به سوي رساني و جاوداني رهبري مي كند. بايد ياد آور شد كه پس از مرگ فروهر انسان به همان صورت اوليه خود به اصل خود مي پيوندد.
مكانهاي مقدس
زرتشت هم مثل ديگر آيين ها به برخي مكانها به عنوان جاي متبرك و به اصطلاح نيايشگاه مي نگرند، هر كدام در موقعي از سال مورد توجه قرار مي گيرد و اعمال مخصوصي در آن انجام مي شود، اكثرا اين نيايشگاهها در استان يزد قرار دارد.
زيارتگاه( نيايشگاه) پير هريشت، اعمال مخصوصي در روزهاي امرداد تا خور(خير) و در تقويم ايراني 7 تا 11 فروردين هر سال در اين مكان برگزار مي گردد. زيارتگاه پيرهريشت در 90 كيلومتري غرب يزد واقع است. به باور زرتشتيان پناهگاه دختر( كنيز) يزد گرد كه نامش مرواريد بوده( نام او را گوهر بانو نيز گفته اند) مي باشد. وقت كرديد يه سري بزنيد.
پيرسبز ديگر نيايشگاه زرتشتيان است. به اصطلاح محلي به نياشگاه چك چك معروف است. روز اشتاد تا ارنام به مدت 5 شبانه روز(24 الي 28 خرداد ماه) ادامه مي يابد.
زيارتگاه پيرسبز در 68 كيلومتري خرب شهر يزد و نزديكي اردكان در كمر كوهي واقع شده و روايت استپناهگاه يكي از شاهدختهاي ساساني به نام حيات بانو مي باشد. در ديواره سنگي روييدني هايي مانند پرسيوشان و انجير كوهي رشد كرده است و آب قطره قطره از شكاف سنگها بيرون مي ريزد و در داخل حوض سنگي زير ذخيره مي گردد.زيارتگاه پيرنارستانه از ديگر زيارتگاهاست، روز سپندارمزد تا آذر پنجمين تا نهمين روز تير ماه باستاني 2 تا 6 تير خورشيدي زرتشتيان به 31 كيلومتري شرق يزد و در پشت كوه دربيد مي روند. گويند يكي از شاهزادگان ساساني بنام اردشير بر شكارچي روشن بيني نمايان مي شود. زرتشتيان به مدت 5 روز در اين زيارتگاه به گرد هم آمده و و نيايش مي كنند.
زيارتگاه پارس بانو ( بانوي پارس) در زور مهر تا روز ورهرام شانزدهمين تا بيستمين روز از تير ماه باستاني 13 تا 17 تير خورشيدي ميزبان اهالي آيين زرتشت است. زيارتگاه پيربانو در دامنه كوهي نزديك جنوب شهر عقدا در 112 كيلومتري شمال غرب يزد و در محلي به نام ارجنان (زرجو) واقع شده يا از تهران به شمت يزد از عقدا گذشته دهكده بعدي سمت راست جاده شمس آباد به طرف پيربانو مي رود به باور زرتشتيان شهبانوي پارس با نام خاتون بانو در اين مكان مقدس پناهنده شده است.
زيارتگاه پيرناركي در زور مهر تا روز ورهرام شانزدهمين تا بيستمين روز از امرداد ماه باستاني 12 تا 16 مرداد خورشيدي ميزبان مردم زرتشت است. زيارتگاه پير ناركي در 58 كيلومتري غرب شهر يزد بر دامنه كوه بلندي بنام كوه تجنك نزديك دره زنجير و يا در نزديكي تفت، از دره گيگون واقع است. آورده اند كه پناهگاه عروس فرومانرواي پارس كه نامش نازبانو مي باشد را اين مكان مقدس در خود گرفته است. زرتشتيان در روزهاي ويژه زيارت ناركي در اين مكان با گردهم آمدن به نيايش اهورامزدا مي پردازند. همه ساله در اين مكان مقدس جشنواره فرهنگي، ديني به همرا اهداي جوايز به دانش آموزان و دانشجويان ممتاز زرتشتي سراسر ايران و جهان برگزار مي گردد.
آداب ديني، روزه و نماز
در اين آيين برخي روزها خوردن و آشاميدن برخي مواد غذايي ممنوع است و به اصطلاح روزه ميگيرند. به اين روزها روزهاي نبر(كشتار) مي گويند.
روزه گرفتن در آيين زرتشت نخوردن گوشت قرمز و مرغ در هر ماه است.
روزه گرفتن و نخوردن خوراك در طول روز در آيين تشتيان وجود ندارد بجاي آن در هر ماه در روزهاي نبر كه به نامهاي و همن، ماه، گوش و رام وجود دارد. زرتشتيان در اين روزها از كشتار حيوانات و خوردن گوشت پرهيز مي كنند تا باعث حفظ حيواناتو همچنين سلامتي انسانها گردد.
جشن زرتشتيان
جشن و جشنواره يكي از ويژگي هاي كيش زرتشتي است. در اين كيش، وظيفه شاد بودن و نشاط داشتن، از واجبات ديني است تمام جشن هاي ديني همراه با ضيافت و سرود و پايكوبي و بسياري آداب و رسوم لطيف ديگر است. نيايش گروهي از جمله كارهايي است كه انجام آن در اين جشن ها واجب است و نيايشگر نه تنها بايد از ته دل پاك باشد، بلكه بايد از نظر ظاهري و جسمي نيز تميز باشد. به طور كلي زرتشتيان بر پا كردن جشن را امري ثواب دانسته، اما 7 جشن بوده كه همواره برپايي آنها جزؤ واجبات ديني بوده است.
تولد( زادروزاشوزرتشت)
خورداد و فروردين ماه باستاني يا همان 6 فروردين خورسيدي است و از جمله روزهايي ايت كه در نظام جمهوري اسلامي ايران براي زرتشتيان به عنوان تعطيل رسمي شناخته شده است.
در چنين روزي در زمان فرمانروايي لهراسب اشوزرتشت در خانه در كنار رود درجي كه به درياي چست( اروميه) ميريخت با چهره نوراني از مادرش دغو زاده شد و چون نام خاندان پدرش اسپنتمان بود او را زرتشت اسپنتمان نام نهادند و در روز خورداد و فروردين ماه در زمان شاه گشتاسب كياني از جانب اهورا مزدا به پيامبري برگزيده شد.
درگذشت اشوزرتشت
روز خير ( خور) يازدهمين روز دي ماه باستاني يا روز 5 دي خورشيدي است. اين روز نيز براي زرتشتيان تعطيل رسمي است.
پيامبر ابران باستان اشوزرتشت در سن 77 سالگي هنگاميكه به همراه شاه لهراسب و گروهي از پيروانش در آتشكده بلخ به نيايش مشغول بودند با يورش سپاهيان مهاجم توراني توسط سردار توراني، توربراتور جان باختند. پيروان آيين زرتشت معتقدند، اشوزرتشت اگرچه از جهان رفته ولي روان پاكش همراه با اندرز و آموزشهاي جاودانه اش پيوسته زنده مي ماند.
نوروز در آيين زرتشت
نوروز از نخستين روز بهار برابر با روز اورمزد و فروردين ماه از سالنماي زرتشتيان آغاز و بنا بر روايات تاريخ نويسان در روزگا باستان يك ماه طول مي كشيد و امروز تا سيزده ادامه دارد.
نوروز بزرگترين جشن ملي ايران است كه از روزگاران بسيار دور براي ما به يادگار مانده است و بنياد ان را به جمشيد شاه پيشداري نسبت مي دهند و حتي امروز اين جشن به نام نوروز جمشيدي معروف است. گويند به دوران جمشيد سرما و طوفان بزرگ ايرانوج( ايران) فرا مي گيرد و پايان سال در آغاز بهار سرما و طوفان به پايان مي رسد و به شادي آن جشن بزرگي برپا مي شود كه نوروز مي نامند. حكيم عمر خيام در نوروز نامه درباره اين جشن چنين مي نويسد: سبب نام نهادن نوروز آن بوده است كه آفتاب در هر 365 شبانه روز ربعي به اول دقيقه حمل به باز آيد و چون جمشيد ان روز را دريافتنوروز نام نهاد و جشن بزرگي برپاكرد و مردم نيز از وي پيروي نمودند.
فردوسي طوسي در شاهنامه در اين باره مي فرمايد:
سر سال نو هرمز و فروردين
بر آسوده از رنج تن دل زكين
به جمشيد بر گوهر افشاندند
مر آن روز را روز نو خواندند
چنين جشن فرح از آن روزگار
بمانده از آن خسرو اين يادگار
بهار فصل گل و ريحان و سرسبزي باغ و بستان است در اين ايام دشت و صحرا سبز و خرم است. و باد بهاري درختان را شكوفا مي كند و لباس نو مي پوشاند. نوروز جشن نوزايي طبيعت است و مردمان نيز به نشانه هم آهنگي با طبيعت لباس نو مي پوشند.
كعبه زرتشت
نام بنايي است در نقش رستم فارس. سنگ بناي اين سازه داراي ويژگي شفافيت است. ايرانيان براي روشنايي شب محل مردگانشان از اين سنگ بهره مي گرفتند تا با گذراندن شمع يا فانوسي درون اين اتاق فضاي دور آن جا را روشن نگاه مي دارند. در اينجا هم اين بنا براي روشنايي آن مكان كه بدنهاي شاهان در آنجا مي باشد ساخته شده است.
برخي باورها
زرتشتيان معتقدند كوه ناركي مكان ناپديد شدن دختر يزد گرد سوم است به اعتقاد زرتشتيان كوه ناركي مكان ناپديد شدن شاهزاده بانو ( دختر يزد گرد سوم خواهر شهربانو همسر امام حسين(ع)) است.
اما زرتشتيان اعتقاد دارند شاهزاده ناز بانو بعد از فرار از دست دشمنان در يكي از جنگها، به كوه ناركي پناه آورده و در آنجا از نظرها غائب شده.
بعد از ناپديد شدن نازبانو زرتشتيان در دوره قاجار ساختماني به عنوان زيارتگاه زرتشتيان بنا كرده اند كه در اطراف آن استراحتگاههايي جهت اقامت موقت زائران زرتشتيان وجود دارد.
در كنار اين زيارتگاه كه در 15 كيلومتري مهريز است كوه چشمه قرار دارد و هر ساله زرتشتيان در روزهاي 12 تا 16 مرداد جهت نيايش و زيارت به اين مكان مي آيند.
زندان اسکندر- یزد- استان یزد
كليميان يزد
روايت است كه كليميان اول در محله يعقوبي و مريم آباد يزد سكونت داشته اند و بعدها با توجه به اينكه اكثرا به شغل آزاد از قبيل بزازي و خرازي و فروشندگي اشتغال داشته اند، سعي نمودند به محله هايي عزيمت نمايند كه نزديك به بازار باشد. به همين دليل در محله مسجد جامع سكونت گزيدند و محله كليميان كه از يك طرف به خيابان امام و از طرفي به خيابان مسجد جامع و از طرف ديگر به بازار خان وصل مي باشد، به محله كليميان معروف مي باشد. در گذشته، كليميان در شهرهاي ديگر زندگي مي كرده اند ولي در حال حاضر كليه كليميان يزد كه تعداد آنها به 83 نفر مي رسد فقط در محله كليميان يزد سكونت دارند.
در حال حاضر تعداد 12 كنسيه در شهر يزد وجود دارد كه چهارتاي آن خراب شده و دوتا هم بسته است و بقيه به طور تقريبي و نوبتي در آن مراسم برگزار مي گردد كه اسامي و آدرس آنها به شرح زير است:
1- كنيسا يوخوت: واقع در خيابان مسجد جامع. لازم به ذكر است يوخوت نام مادر حضرت موسي بوده است.
2- كنيسا كمال: در كوچه مشروطه در محدوده خيابان مسجد جامع واقع است.
3- كنيسا نظام: واقع در كوچه نقيب اشراف
4- كنيسا ملا يوسف: واقع در كوچه مشروطه
5- كنيسا هاداشي: واقع در محله كليميان نزديك چهارسوق.
6- كنيسا ملا آقا بابا( ملاصدرا): واقع در محله كليميان نزديك چهارسوق.
7- كنيسا ملااسحق: واقع در محله كليميان نزديك چهارسوق.
8- كنيسا حاجي اسحق: واقع در محله كليميان نزديك چهارسوق.
9- كنيسا الياهر: واقع در كوچه بقعه محله كليميان.
10- كنيسا حاجام: واقع در كوچه كاغذگري كه به آن كنيسا كوشه توكل گفته مي شود.
11- كنيسا الياس نبي: واقع در محدوده خيابان انقلاب.
12- كنيسا ملا شموئيل: واقع در محله كليميان كوچه راستي.
مدرسه كليميان
كليميان در يزد داراي يك مدرسه به نام اتحاد بوده اند كه در خيابان فرمانداري واقع است و در حال حاضر به نام دبستان قدس توسط آموزش و پرورش اداره و دانش آموزان كليمي در آن به تحصيل مشغولند.
گورستان
كليميان يزد داراي يك گورستان عمومي واقع در خيابان مهدي مي باشند كه در آنجا مقبره پيشواي كليميان ايران به نام ملا ادرش گاه قرار دارد و روز وفات وي مورد احترام كليميان ايران و حتي خارج از كشور مي باشد.
ميزان سطح سواد و شغل
اكثر كليميان يزد باسواد هستند و در حال حاضر 2 نفر در دانشگاه هاي عالي و تعدادي در مقاطع ابتدايي تا دبيرستان تحصيل مي كنند. كليميان يزد بيشتر شغل آزاد دارند و دو نفر بازنشسته آموزش و پرورش مي باشند.
خلاصه اي از آثار باستاني يزد
مسجد جامع كبير يزد
قدمت: قرن 8 هجري قمري - باني: سيد ركن الدين
برج و باروي يزد
حصار قديمي شهر يزد در سه دوره و سه قسمت بنا گرديده است: شاهزاده فضل و قلعه كهنه : دوره آل مظفر، مالمير: دوره اتابكان يزد، فهادان و سيد گل سرخ: دوره ابوجعفر كاكوئيه
مجموعه امير چقماق
قدمت: قرن8 هجري قمري – بانيان: امير جلاالدين چقماق از امراي شاهرخ تيموري و با همكاري همسرش فاطمه خاتون
خانه لاري ها
قدمت: 1286 هجري قمري – باني:حاج محمد ابراهيم لاري
بقعه سيد ركن الدين
قدمت: 723 تا 725 هجري قمري – باني: سيد ركن الدين
بقعه دوازده امام
قدمت: 429 هجري - قمري بانيان: ابويعقوب اسحق و ابو مسعود بدر( از سرداران ابو جعفر علاء الدوله/ سلسله كاكوئيان يزد)
دخمه زرتشتيان
قدمت: دوره صفويه و قاجاريه
آتشكده زرتشتيان
قدمت:1313 هجري شمسي – باني: با نظارت ارباب جمشيد امانت و سرمايه اهدايي انجمن پارسيان هند
مسجد ضياييه( زندان اسكندر)
قدمت:631 تا 705 هجري قمري – باني: ضياء الدين حسين رضي پدر شرف الدين يزدي
باغ دولت آباد
قدمت: قرن12 هجري قمري – باني: محمد تقي خان بافقي ( از امراي يزد در دوران زنديه)
ترمه
قالي
شمد
زيلو
مخمل
چادر شب
دارايي
سجاده
روفرشي
سراميك
سفال
شيريني هاي استان يزد
باقلوا
لوز بيد مشك
لوز نارگيل
لوز پسته
قطاب
پشمك
فاصله شهرستانها تا مركز
ابروكوه : 150
اردكان : 61
بافق : 118
تفت : 25
خاتم (هرات) : 243
صدوق (اشكذر) : 15
طبس : 366
مهريز : 35
ميبد : 50
يزد
شهرستان يزد
يزد به عنوان مركز استان، دومين شهر باستاني به واقع ديدني و داراي كم نظير ترين آثار تاريخي دنيا در نوع خود مي باشد. يزد بهترين نمونه شهرهاي كويري به شمار مي رود. نام يزد معمولا يادآور آثار هنري و اصيل است. فاصله اين شهر تا پايتخت ايران، تهران، حدود 677 كيلومتر مي باشد.
مسجد جامع كبير يزد
اين مسجد با ارزشترين ميراث تاريخي، هنري و گنجينه اي از معماري اسلامي است كه به قرن 6 هجري بر مي گردد.
باغ دولت آباد
يكي از باغهاي معروف ايراني داراي بلندترين بادگير با ارتفاع 80/33 متر مي باشد.
مجموعه امير چقماق
متعلق به قرن 8 هجري قمري،مجموعه اي شامل تكيه، ميدان، حمام، كاروانسراها، خنقاه، آب انبار و از همه مهمتر مسجد امير چقماق مي باشد.
آتشكده زرتشتيان
قدمت آتش اين آتشكده به 1500سال ميرسد. اين محل براي زرتشتيان محترم است.
دخمه زرتشتيان
بر فراز دو تپه بلند ، در جنوب شهر يزد( محله صفائيه) واقع شده است.
مدرسه ضياء الدين( زندان اسكندر)
متعلق به قرن6 هجري قمري مي باشد.
آب انبار شش بادگيري
(يزد شهر بادگيرها) اين آب انبار 180 سال پيش در دوره قاجاريه ساخته شده است.
مهريز
شهرستان مهريز
شهرستان مهريز با وسعت6717 كيلومتر مربع در جنوب و جنوب غربي استان يزد واقع گرديده و داراي يك بخش مركزي و 5 دهستان مي باشد. تاريخ بناي مهريز و اطراف آن مربوط به پيش از اسلام بوده و همچنين آثار و بقايايي شهر قديمي يزد- ايساتيس- را در ناحيه فرافر(هرفته) يافته اند.
چشمه و تپه باستاني غربالبيز
اين تپه متعلق به دوره اشكاني و احتمالا يك معبد بوده است كه در نزديكي چشمه غربالبيز قرار دارد
پير ناركي
يكي از زيارتگاههاي زرتشتيان كه گفته مي شود ناز بانو- دختر يزد گرد سوم- در آنجا و در دل كوه غيب شده است.
سنگ نگاره هاي كوه ارنان
در دامنه شرقي كوه ارنان، سنگ نگاره هايي متعلق به چهار تا پنج هزار سال قبل از ميلاد ديده ميشود كه بروي آنها صحنه هاي شكار، حيواناتي مانند بز كوهي، انسان سوار بر اسب، انسان در حال شكار و... نقش شده است.
مجموعه مهرپادين
اين مجموعه شامل قلعه، بازارچه، آب انبار، حمام، مسجد امامزاده و حسينيه مي باشد.
مسجد آن در اوايل قرن هشت هجري قمري و توسط محفوظ ابن محمد ساخته شده است.
كاروانسراي زين الدين
زين الدين گنجعلي خان- حكمران كرمان- اين كاروانسرا به فرمان شاه عباس صفوي ساخته است. اين رباط از خارج مدور و از داخل 12 ضلعي است و اطراف آن را 5 برج نيمه دايره اي قرار گرفته است.
باغ پهلوان پور
اين باغ متعلق به يكي از تجار يزدي و مربوط به دوره قاجاريه است. مساحت باغ 5 هكتار و عمارت آن هزار و پانصد متر مربع مي باشد.
قلعه سر يزد قدمت: دوره ساساني
سرو كهنسال منگاباد قدمت: هزار و پانصد سال
گوهريگ- قلعه خورميز
تفت
شهرستان تفت
اين شهرستان با وسعت5948 كيلومتر مربع در فاصله 26 كيلومتري يزد و در جنوب غربي استان واقع گرديده است و يكي از مناطق خوش آب و هواي استان يزد به شمار مي آيد.
بقعه( خانقاه) شاه خليل
شاه خليل از اولاد شاه نعمت ا... ولي است. بقعه شاه خليل هم اكنون به عنوان كتابخانه عمومي شهر تفت استفاده مي شود.
مسجد شاه ولي
مسجدي است بزرگ و داراي گرم خانه و قسمت تابستاني مي باشد.
آب انبار برالسويه
اين آب انبار متعلق به دوره صفويه و بر كنار جاده اي قرار دارد كه از بغل رودخانه مي گذرد. داراي كاشي معرق خوش نقشي به طرح كلاه خود و اندازه يك در يك و سي متر است.
حسينه شاه ولي
داراي كاشي كاري ديوار غرفه وسطي آنكه به عزا خانه مشهور است متعلق به قرن نهم هجري قمري است.
قلعه گرمسير
از اين قلعه خشتي منحصرا دو بدنه، ديوار و قسمتي از برج باقي است. اين قلعه بر سر تپه از سنگ مشرف به قسمت گرمسيري بنا شده و از بناهاي عصر قاجاريه و محل پناه مردم در مواقع نا امني بوده است.
بقعه شيخ جنيد توران پشت
بنايي 8 ضلعي كه از سنگ ساخته شده و متعلق به قرن 6 هجري قمري است.
چشمه تامهر
اين چشمه همانطور كه از نامش پيداست تا اول مهر ماه هر سال آب دارد.
عقاب كوه
كوهي شبيه به عقاب كه در فاصله 30 كيلومتري محور يزد- شيراز قرار دارد.
باغ صدري
اين باغ متعلق به دوره زنديه است.
آبشار دره گاهان
قلعه سنگي شواز
طبس
شهرستان طبس
شهر گلشن يزد در شمال شرقي استان كه در فاصله 666 كيلومتري يزد واقع شده است.
گلشن( باغ )
گلشن طبس به وسيله مير حسن خان از سلسله خوانين نادرشاه ساخته شده است. بر اثر زلزله سال 57 از بين رفته و تنها طبيعت سبز از گذشته آن سخن مي گويد.
بند كريت
بيش از 400 سال قدمت
امامزاده حسين ابن موسي الكاظم
ساختمان جديد اين مكان مقدس كه بعد از زلزله سال 57 احداث گرديده يكي از جذاب ترين بناهاي اين شهر در نوع خود مي باشد.
ارگ حكومتي طبس
اين ارگ در زلزله سال 57 ويران شد ولي فعلا به همان صورت دست نخورده باقي مانده است. مشهور است اين ارگ راههاي زير زميني به خارج از قلعه داشته كه سواري با اسب از داخل آن عبور مي كرده است.
صدوق
شهرستان صدوق
شهرستان صدوق در شمال غربي، در فاصله 20 كيلومتري استان واقع گرديده است.
امامزاده سيد حسين
اين بنا در زمان قاجاريه ساخته شده است.
مجموعه حجت آباد وزير
در سه طبقه شامل:باغ، عمارت، حمام، آب انبار و بازار مي باشد كه توسط ميرزا محمد مستوفي در زمان ناصرالدين شاه بنا شده است.
بقعه سلطان محمود شاه(خانقاه سلطان بندر آباد)
خانقاه شيخ تقي الدين دادا محمد بوده است. زمان احداث بنا در قرن 7 هجري قمري مي باشد.
آسياب اشكذر
اين متعلق به دوران صفويه است.
بافق
شهرستان بافق
شهر نخلستانهاي زيبا در شرق استان يزد كه در كنار مسير راه آهن تهران- كرمان در فاصله 100 كيلومتري از يزد قرار گرفته است.
امامزاده عبدالله بافق
داراي بقعه اي زيبا و باشكوه و گنبدي عظيم مي باشد. بناي بقعه در سال 224 هجري پايان يافته است
مسجد جامع بافق
در سال 1110 هجري قمري در زمان صفويه بنا شده است. و در دوران قاجاريه كاشي كاري پيشاني ايوان و شبستان آن انجام پذيرفته است.
نخلستان هاي شهرستان بافق
مناطق حفاظت شده و حيات وحش بافق( يوز پنلگ آسيايي بافق)
درياچه و پارك تفريحي آهن شهر
ارگ بافق
بقعه شيخ ضيا الدين
خاتم
شهرستان خاتم
شهر قلعه ها و برجهاي زيبا كه در فاصله 243 كيلومتري يزد واقع گرديده است.
بقعه شيخ عبدالله
مكاني مذهبي متعلق به دوران صفوي مي باشد
برج آسياب مير
اين آسياب بزرگترين و عمومي ترين آسياب بوده است و هنوز بقاياي برج آن وجود دارد كه در حال تخريب مي باشد.
قلعه ملكي
در فاصله 200 متري فرمانداري شهرستان خاتم واقع شده است.
تفرجگاه سرجشمه
در فاصله 5 كيلومتري جنوب غرب شهر هرات، سرچشمه بسيار زيبايي تنها رودخانه دائمي استان (نهر مسيح) قرار دارد كه همواره در محل تفريح مردم شهرستان و حتي استانهاي همجوار بوده.
جنگل شادي
اين جنگل درجنوب غربي مركز شهر خاتم ( شهر هرات) در دامنه شيب دار زاگرس شرقي واقع شده است.
قلعه مروست
اين قلعه بر فراز تپه اي در مركز مروست مي باشد و قبلا دو طبقه بوده كه طبقه زيرين آن تخريب شده است و قدمت آن به بيش از 800 سال قبل بر مي گردد.
ميبد
شهرستان ميبد
شهرستان ميبد با وسعت 1271 كيلومتر مربع در 45 كيلومتري شمال غربي شهرستان يزد و بر سر راه يزد- نائين قرار دارد. اين شهرستان يكي از نمونه هاي نادر شهرهاي باستاني ايران به شمار مي آيد، شامل يك بخش مركزي و دو دهستان، بفروئيه و شهداء مي باشد.
محور تاريخي-فرهنگي ميبد
اين مسير بناهايي چون دروازه غربي ميبد، ديوارها، مسجد جامع نارين قلعه، رباط و... را در بر مي گيرد.
مسجد جامع ميبد
اين مسجد به سان موزه بزرگ معماري اسلامي از صدر اسلام( قرن دوم هجري قمري) تاكنون بوده و قديمي ترين بخش بازمانده اين مجموعه، ساختمان خشتي و گلي است كه به مسجد حسني معروف مي باشد.
برج كبوتر خانه
برجي مدور و از داخل داراي سه طبقه و مجهز به هزاران لانه براي پرندگان مهاجر مي باشد. رنگ تند مقرنس ها عامل جذب پرندگان بوده است.
رباط شاه عباسي ميبد
اين رباط به روش چهار ايواني و كاملا از آجر ساخته شده و متعلق به دوره صفويه است. اكنون به موزه زيلو و رستوران سنتي تغيير كاربري داده شده است.
يخچال خشتي ميبد
بناي يخچال از خشت و گل بوده و متعلق به دوران صفويه مي باشد. در قديم الايام و در هنگام زمستان آبي كه در حوضچه مقابل يخچال خشتي يخ مي بست به قسمت مخروطي شكل حمل مي شد و از آن در طول تابستان استفاده مي كردند. قدمت : قرن 11 هجري قمري
آب انبار كلار
نارين قلعه: قدمت اين بنا به هزاره سوم پيش از ميلاد رسيده و يكي از كهنترين بناهاي خشت خام مي باشد كه در 5 طبقه ساخته شده است.
ابركوه
شهرستان ابركوه
شهرستان ابركوه با وسعت5752 كيلومتر مربع در 140 كيلومتري غرب يزد در مسير اصلي يزد- شيراز قرار دارد. در روزگاران قديم، ابركوه در مسير راه ابريشم قرار داشته و داراي 300 اثر تاريخي- مذهبي است. اين شهرستان داراي دو بخش: مركزي و بهمن و چهار دهستان مي باشد.
مسجد جامع ابركوه
اين مسجد از مساجد دوره سلجوقي محسوب مي شود و حتي در ضلع جنوب غربي آن آثاري مربوط به پيش از اسلام نيز يافته اند. همه بنا از خشت و گل ساخته شده و از نظر سبك ساختماني جزء بناهاي چهارايواني است.
سرو ابركوه قدمت:4000 سال
يخچال ابركوه
اين يخچال، محل انبار كردن يخ بوده و مخروطي شكل و بصورت پله اي بنا شده است. ارتفاع آن حدود 20 متر و مصالح بكار رفته در آن: سنگ، خشت خام، گل، چوب و آهك است.
گنبد عالي
اين بناي سنگي متعلق به دوره ديلميان و آرامگاه امير عميد الدين شمس الدوله ديلمي و مادرش بوده كه به دستور فرزندش فيروزان ساخته شده است. گنبد عالي يكي از سالمترين گنبدهاي دوره سلجوقي و به شكل هشت ضلعي در بالاي تپه اي مشرف به بخش بهمن واقع شده است.
خانه آقا زاده
اين خانه متعلق به دوران قاجار و داراي بادگير 2 طبقه اي است كه ارتفاع بادگير 18 متر و مساحت آن نيز 18 متر مربع مي باشد.
اردكان
شهرستان اردكان
شهرستان اردكان با وسعت 24 هزار كيلومتر مربع در 65 كيلومتري شمال غرب يزد و در مسير بزرگراه تهران- بندر عباس قرار گرفته است. اردكان به معني جايگاه مقدس و همواره مهد علم و دانش بوده و به يونان كوچك نيز معروف است.
اين شهرستان تاريخي شامل 3 بخش: مركزي عقدا و خرانق مي باشد.
مسجد جامع اردكان
اين مسجد با قدمتي متجاوز از چهارصد سال داراي دو در شمالي و جنوبي، قرائت خانه، زمستان خانه و تابستانخانه مي باشد.
مسجد زردك(گنچ گلين)
زيارتگاههاي زرتشتيان
پير سبز(چك چك)، پارس بانو، پير هريشت و...
خرانق
منارجنبان خرانق
مناره اي آجري متعلق به دوره قاجاريه مي باشد.
رباط شاهزاده خرانق
اين بنا به دستور محمد ولي ميرزا فرزند فتحعلي شاه قاجار و به شيوه چهارايواني ساخته شده است.
شهرستان صدوق
پيشينه تاريخي
شهرستان صدوق با وسعت 5486 كيلومتر مربع در فاصله 12 كيلومتري شمال غربي يزد قرار گرفته و از 2 بخش مركزي و خضر آباد و 3 شهر اشكذر، خضر آباد و ندوشن و از 3 دهستان رستاق،كذاب و ندوشن تشكيل شده است. شهر اشكذر به عنوان مركز شهرستان به شمار مي آيد.
بر اساس نتايج سر شماري عمومي سال1375 جمعيت اين شهرستان بالغ بر 3000 نفر مي باشد اين شهرستان داراي آثار تاريخي و مذهبي بسياري است كه برخي از آنان عبارتند از:
آسياب آبي اشكذر، كاروان سراي شمسي، مسجد آمنه گل ندوشن، مسجد ريگ رضوان شهر، مسجد حاج رجب علي اشكذر، مجموعه باغ وزير حجت آباد، مسجد جامع ندوشن، آب نبار هفت باد گير عصر آباد، قلعه اشكذر، مجموعه شاه سلطان حسين بُندر آباد، قلعه ابراهيم آباد، خانقاه اسلام آباد، ربات و چاپار خانه همت آباد، قلعه عز آباد، حصار بلند( قلعه) همت آباد، مسجد جامع و منار جنبان عز آباد، امازاده كافي آباد، مقبره شيخ علي خاموش ندوشن، قلعه سپيده ندوشن، خانه محمد حسني هاي ندوشن، خانه محمد حسني هاي ندوشن، تل آسنگلان ندوشن.
آب انبار هفت بادگير عصر آباد
اين آب انبار با هفت باد گير و دو مخزن در ميان آب انبارهاي ايران منحصر به فرد بوده كه مربوط به دوره قاجاريه مي باشد و با شماره 7753در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.
Asr Abad seven wind tower reservoir
This reservoir with its seven wind shafts and two water supplies is unique among the other historical reservoirs in our country and belongs to Qajar period.
قلعه اشكذر
اين قلعه در محله( توده) اشكذر قرار دارد و مصالح خشت و گل بنا شده و حصارهاي قلعه چينه اي و بروي آن تزييناتي از همان مصالح اصلي به كار رفته است.
Ashk-e-zar castle
This sundries brick castle located in Tudeh neighborhood of Ash-e-zar has high walls decorated on the top.
مجموعه باغ وزير حجت آباد
اين بنا كه متعلق به دوران قاجاريه و زمان ناصرالدين شاه مي باشد، شامل قسمتهاي متعدد خانه وزير، بازارچه، كاروانسرا، كالاسكه خانه، آب انبار، حمام، چاپار خانه، كورپز خانه و آسياب است.
Hojat Abad Vazir garden complex
This building complex belonging to Qajar period dates back to Naseraddin shah and includes Vazir room (prime minister room) ,bath room ,reservoir ,mill ,stage-coach room ,caravansary , brick kiln and stable for mailman horses.
آسياب اشكذر
اين بنا كه در عمق 20 متري زمين احداث شده است يكي از بزرگترين و زيباترين و قديمي ترين آسيابهاي آبي كشور مي باشد كه متعلق به دوره صفويه بوده و به شماره 2086 در ليست آثار ملي ايران ثبت شده است.
Ashk-e-zar mill
This water mill sloping down 20 meters from ground surface is one of the loftiest and oldest one in
مجموعه سلطان بُندر آباد
اين مجموعه كه متعلق به قرن 7 هجري قمري مي باشد شمال بقعه( خانقاه) مسجد، حمام، آب انبار و بازار بوده كه با شماره 769 در فهرسا آثار و ابنيه تاريخي به ثبت رسيده است. سنگهاي متنوعي كه بر روي قبور موجود در بقعه قرار دارد به لحاظ هنر طراحي، خوش نويسي و حجاري داراي ارزش فراوانند.
Sultan complex in Bondar Abad
This complex belonging to 13th century. This complex incloudes mausoleum ,monastery , mosque , bath room ,and bazzar. The stones covering the tombs in the mausoleum are striking with exposuring design , hand writing and carving.
مسجد ريگ رضوان شهر
اين مسجد از بناهاي دوره تيموري و متعلق به قرن نهم هجري قمري مي باشد كه پس از ساليان سال در عمق خاك كشف گرديد.
Rig mosque in Rezvan shahr
Belonging to Timurid period , this ancient monument was excavated recently.
مسجد جامع ندوشن
اين مسجد متعلق به قرن 8 هجري قمري مي باشد و به شماره 2149 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است. نفيس ترين آثار اين مسجد قرآن هاي خطي و يك منبر چوبي كنده كاري شده از كه اين منبر داراي 6 پله و بروي آن آيات قرآني به خط كوفي ديده مي شود.
Nodoushanjaame mosque
Belonging to 14th century , this mosque incloudes valuable hand written Korans and a wooden six step pulpit with Kufi koranic verses that is noticeably remarkable.
مسجد حاجي رجب علي اشكذر
بناي مذكور كه قدمت آن به سال 1246 هجري قمري مي رسد متعلق به دوران قاجاريه بوده. در داخل محراب صحن تابستاني مسجد، سنگ مرمري متن وقف نامه مي باشد كه با نوشته هايي از آيات قرآن نصب شده است.
Hajj Rajab Ali mosque in Ashk-e-zar
This mosque founded in 1246A.H dates back to Qajar period . There is an endowmeat letter carving on a marble , stone , marked by koranic verses in the sammer altar area.
کپي برداري از مطالب وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز ميباشد .
All Rights Reserved 2008-2012 © by mehrnegar2007.blogfa.com
Design This Web By Noleek ™ @ V:3.0 POWERED BY BLOGFA.COM
